Адам және қоғам

Адам және қоғам, Ұстаз туралы жыр, Өнегелі жанұя
Мусабаева Гульсим Кубегеновна, Асыл әже-ғасыр әже-тұнып тұрған өнеге


Асыл әже-ғасыр әже-тұнып тұрған өнеге

Мақала авторы: Мусабаева Гульсим Кубегеновна
Жұмыс орны: №16 бастауыш мектеп
Лауазымы: қазақ тілі мен әдебиеті мұғалімі
Жариялану мерзімі: 28.09.2016


Жаңаөзен қаласында «Мұнайшы» мәдениет сарайында көктем айларының шуақты күндерінде, көктем мерексінде өткізіліп отырған «Асыл әже-ғасыр әже –тұнып тұрған өнеге» атты ұлттық-танымдық әжелер байқауы өтті. Аталған байқауға әулие аналарымыздың сарқыншағы , ақ кимешек басына жарасқан асыл әжелеріміз Таңірбергенова  Ұлмекен,Жакиева Гүлнар Мусабаева Гульсим ,Тлеуова Гүлсара бақ сынасты. Әділ-қазылар алқасы мүшелері болып ардагер ұстаз ,өнегелі әже Нұрсұлу Дүйсенбаева,қаллық қазақ тілі қоғамының төрағасы Байбазар Ербақы, «Бақ-Жұлдыз қоғамының төрайымы Маусымжан Диханбаева сайланды.Байқаудың «Шаңырағым-шаттығым» кезеңінде әжелер өзін және өз отбасын өлең жолдарымен немесе қара сөзбен таныстыра отырып ,экраннан слайд арқылы  уыздай ұйыған өз жанұясының тыныш-тіршілігін ,қысқаша өмірін,ұл-қыздары мен өсіп өнген немерелерін ,отбасында қуанышқа кенелген  бақытты да шаттықты сәтін суреттеп көрсетті .Әжелердің әрқайсысының отбасындағы өмірі мен ұрпаққа үлгі еткен шаңырағын таныстырылымнан көрген жаның сүйсініп ,көңілің шаттанады. «Шебердің қолы ортақ кезеңінде байқауға қатысушылар өз қолдарынан шыққан бұйымдарын таныстыруымен қатар қолөнер түрлерін ұсынды .Ұлмекеннің қолдан дайындаған бұйымдары ұлттық өнеріміздің бай мұрасын көрсетеді.Ол тұрмыстық өнерге арналған тары түйетін келі мен келісап ,май шайқайтын күбі, бесік жасаулары, кәрі жіліктен жасалған шүмек, ұршық ,құрақ түрлері,жиһаз –жасаулары мен бұйымдары ,сонымен бірге өзінің анасы мен әжесінен сақталып келген мұрағатық заттары мен қолөнер шеберлігін таныстырды.Гүлнардың қолдан дайындаған бұйымдары  бай тарихымызбен ұлттық болмысымыздың өнерінен сыр шертеді .Сырты киізбен қапталған ,ағаш сандықты оюмен кестелеген ,ою өрнекті жүк аяқ сонау 1941 жылдан бері сақталған әлі де сынын бұзбаған мықты шегесі ағаштан жасалған шай сандық ,атасынан мұраға қалған жастық ағаш ,тұлпардың ері,киізден жасалған ер тоқым , темір мосы, жез шәугім, сонау ғасырдан келіп жеткен қазан-ошақ , ақ жүннен безендіріп суретелген тұс киіз, оюлы  текемет ,ағаш үй жасауына арналған өрмекпен тоқылған басқұр , үзік-бау,түрікмен қоржын ,керме, соғымға сойылған жылқының құйрығынан есілген қыл арқан ,қолдан тігілген шапан,шекпен,тымақ, ішік, оюлап кестеленген шымылдық, кереге басы,көз жауын алар құрақ көрпеше,құрақ бұйымдарын көрсетіп ,әрі әңгімелеп жеткізді.Қазақы тұрмыстың көрінісі ретінде қозы-лақты ұмытпай әкеліп керегеге байлап маңыратып қойғаны да  өте үйлесімді әрі шынайы тұрмысты бейнеледі. Он саусағы майысқан Гульсим киіз басу үшін жүнді сабап, шиге қалай төселіп,орап білектеуді, қоржын тігу,сандық жапқыш,шымылдық жасау өнерін көрсетсе,ал Гүлсара  ұлттық оюмен жасалған бұйымдарын ұсынып көпшілікке көрсетті.Байқауға қатысушылар «Өнер ағып жатқан бұлақ» дегендей  ән, би,көркем сөз өнерін ортаға салды .  Қазақтың әдет-ғұрпы,салт-дәстүріне байланысты «Ескірмеген есті сөздер» сайысында ұлттық мән –мағынасы  тәрбиелік  маңызы бар тиым сөздер ,ата салтымыздың асыл мұрадай қазынаға қалдырған сөздердің мағынасые ашып ,толық жеткізіп , мақал-мәтелдерді  жалғастырып сұраққа жауап алынды. Зерделі әжелеріміздің тапқырлығы, білімділігі, көрегенділігі байқалды. «Қазақы дастарқаным» деп аталған сайыс кезеңінде қазіргі таңда ұмытылып бара жатқан ұлттық тағамдар түрінің жасалуы, оның сақтау жолдары   әңгімеленді.Ұлмекен Таңірбергенова ежегей, жент, құрт ,мәйсөк,шекер ,бұжы, қазы-қарта, таба нан,күлше нан,жүгері нан  тағамдарын ұсына отырып ,дайындау әдісін түсіндірді. Гүлнар Жакиева  қонақжай халқымыздың ең тамаша түрі бас табақтың әзірлеу мен дайындау әдісін ,ондағы қонаққа ұсынған жіліктердің мағынасын айтты.Қуырдақ, собалақ,шұбат,нан мәйекті қалай дайындайтынын жеткізді.Гульсим Мусабаева әсіп,мипалау, ең көне тағамның бірі  жаужүректі дайындады.  Гүлсара құрт-ірімшік,айран-шұбат тағамдарын дайындады.Әжелер байқауы өте әсерлі өтті.Ұлттық мұраларымыздың  дәстүрі мен әдет-ғұрыптары , тұрмыстық салтқа негізделген ұлттық болмысы пен дүниетаным көрініс тапқан шеберлік бұйымдары мен тағамдарын ,асыл өнерін келешекке жеткізудің маңызы өте зор.Әділқазылар шешімімен бірінші орынға Гүлнар , екінші орынға Ұлмекен  үшінші орынға Гульсим ,Гүлсара ие болып,диплом мен ақшалай сыйлық табыс етілді. «Өнер» мекеме мамандары дайындаған  «Асыл әже-ғасыр әже- тұнып тұрған өнеге» атты байқауы ғасырлар  қойнауына кететін халқымыздың көздің қарашығындай сақталған өмір көрінісі мен бейнесі ,мыңдаған жылдық тәжірибесінің  бізге жеткен кәусар бұлақтың бір тамшысы ғана.Қазіргі жаһандану дәуірінде ұлттық  рухани құндылықтарымызды  ұрпаққа жеткізе білсек ,тәрбиелік маңызы зор.  Мұражайдың келбетін бейнелеген ұлттық өнерімізді ұмытпай, ғасырлар бойы  сақталып келген рухани байлығымызды бағалай білейік !

Комментарии