Туған жерге тағзым

Туған жерге тағзым
Насирова Тойган Темировна, Бабалар мұрасы — ұрпаққа өнеге


Бабалар мұрасы — ұрпаққа өнеге

Мақала авторы: Насирова Тойган Темировна
Жұмыс орны: Исатай Тайманов атындағы №27 орта мектеп
Лауазымы: Мұғалім
Жариялану мерзімі: 22.03.2016


Мақсаты:

Жас ұрпақты туған тарихын білуге, Отанын сүюге және ел рәміздерін қастерлеуге үйрету. Қазақ жерінің байлығын мақтан ете отырып, халық игілігін дұрыс пайдалана білуге баулу. Жаңа заман талабына сай жан-жақты, білімді де жігерлі тұлға тәрбиелеу.

Көрнекілігі:  мультимедиялық презентация, үнтаспа.

                                                               Жүрісі:

Мұғалім:  Қош келдіңіздер, құрметті  қонақтар! Бүгінгі күні И. Тайманов атындағы №27 орта мектебінде үлкен мереке, үлкен той — Исатай бабамыздың 220 жылдық тойына арналған 5 сынып оқушыларының «Бабалар мұрасы- ұрпаққа өнеге» атты тәрбие шарасын ашық деп жариялаймыз.

Оқушы:Қазақстан – көк байрақты нұр едің,

Сен дегенде лүпілдейді жүрегім.

Өзің менің қуанышым, бақытым,

Өзің менің мақтанышым, тірегім.

Қыран құсым көк аспанда самғасын,

Желбіресін көк байрағың сан ғасыр!

Жас ұландар, берік ұста туыңды

Жарқыратып туған елдің таңбасын!

 

                  Қазақстанның  мемлекеттік  әнұраны  орындалады.

 

Мұғалім: Халқымыздың азаттық жолындағы сан ғасырлық тарихы бар.Ерлік пен елдіктің талай үлгісін көрсете білген ата-бабаларымыздың табанды күресінің арқасында бірлігін сақтай отырып, «Қазақ» деген іргелі елдің шаңырағы көтерілді. Пешенесіне талайлы тағдыр батпандап қайғы мен қасірет жазған халқымыздың азаттық үшін туылған ақтық бұлқынысы желтоқсан жаңғырығына айналып, әлемді дүр сілкіндірді. Сол сілкіністен бастау алған азаттық күресі 1991 жылы Тәуелсіздік болып салтанат құрды. Бұл қазақ халқы үшін, Қазақстанды Отаным, елім, жұртым деп білетін әрбір қазақстандық үшін үлкен оқиға, зор қуаныш. Ендігі жерде біздің бір ғана Отанымыз бар, ол – Тәуелсіз Қазақстан!

Тәуелсіз елдің тілегі – бейбітшілік, тыныштық, келешегі – білімді ұрпақ.

Тәуелсіздік бізге оңай келген жоқ. Тәуелсіздік – кешегі қанға бөккен боздақтардың рухы. Әрісі күллі бабаларымыздың аңсар арманы, мақсат-мұраты еді.

Сынып үш топқа бөлінеді. Топтарға бүгінгі күні өте мағыналы да мәнді үш сөз

«Білім», «Тарих», «Экономика» атаулары  беріледі. Топ жетекшілері сайланған. (Әр топ мерекеге сай киінген, аттарын жазып, төстаңба таққан.)

Ал, енді сөзді топтарға берейік.

Жетекші:  Топтың аты

Бәрі:         «Тарихшылар»

Жетекші: Біздің ұранымыз              — Отаны бардың – аты өшпес

Жетекші: Біздің мақсатымыз

— Еліміздің тарихын оқып, адамгершілік асыл қасиеттерін бойымызға сіңіру, Отанымызды сүйіп, қорғау.

Жетекші: Топтың аты

Бәрі:       «Білімділер»

Жетекші: Біздің ұранымыз                 -Білім таппай мақтанба, өнер таппай

баптанба

Жетекші: Біздің мақсатымыз

-Адам баласының ортақ қазынасы білімге терең бойлап, әлемді таң қалдыратын биікке көтерілу үшін күресу.

Жетекші: Топтың аты

Бәрі:      «Экономистер»

Жетекші: Біздің ұранымыз               -Тамшыдан тама берсе дария болар

Жетекші: Біздің мақсатымыз

-Қазақстан дамуына үлес қосу үшін көп оқып, үйреніп, саналы азаматтар болу.

 

Мұғалім: Бұл ғасыр – білім ғасыры. Еліміздің дамуы үшін, Қазақстанды әлем танитындай бәсекеге қабілетті ел болу үшін бүгінгі жас ұрпақ білімді болуы шарт. Еліміз Елбасы Жолдауын  басшылыққа ала отырып жұмыс атқаруда. Жолдау – егемендіктің кілтін ұстар жастардың жарқын болашағына апаратын алтын сүрлеу. Көкірегінде болашаққа деген іңкәр сезім бар оқушы көп оқып, тарихқа зер салуы тиіс.

 

1-оқушы: Қазағымыздың тарихына үңілсек көптеген оқиғалар жатыр. Қазір Тәуелсіз Қазақстанды әлем таниды. Басқалар қызыға да қызғана қарайды. Мұндай жетістік бізге оңай келген жоқ. Бұл күнге дейін халқымыздың басынан сан қилы тарихи қиын кезеңдер өтті.

  1. Мен — қазақпын мың өліп, мың тірілген.

Жөргегімде таныстым мұң тілімен.

Жылағанда жүрегім, күн тұтылып,

Қуанғанда күлкімнен түн түрілген,

Мен — жігітпін, айқасқа, сынға асықпын

Жүрегі бар кеудемде шын ғашықтың.

Жанартаудай жойқынмын жұлқынғанда,

Шарықтасам, қыран боп шыңға шықтым

 

2.Ал бүгін ше? Бүгін мен азаматпын,

Жаза алатын, ғылымды қаза алатын,

Жаза алатын дүниелік дастандарды,

Жаза алатын тарихқа қазақ атын.

3.Аңсаймын мен, сенемін, туады ертең

«Қазақ болу — зор бақыт» дер күн тіпті.

Сондай-сондай заманды кешкен елмін,

Жүг арытып, шол қысып көшкен елмін

 

4.Мен — қазақпын мың өліп, мың тірілген.

Жөргегімде таныстым мұң тілімен.

Жылағанда жүрегім күн тұтылып,

Қуанғанда күлкімнен түн түрілген.

Қашан қазақ атандым мен азандап?-

Әлі күнге білмейсің, ей, адамзат…

Жарқылдадым Исатай найзасы боп,

Махамбет боп тілінен жыр саулаған.

 

5.Мен — қазақпын, белдімін, байтақ елмін,

Қайта тудым, өмірге қайта келдім.

Мен мың да бір тірілдім мәңгі өлмеске,

Айта келдім ақ-адал жүрегіммен,

Еңбек өмір, ер өмір, жыр өмірмен.

Ақын тілі, махаббат, бұлбұл тілі

Жыр ғып қазақ тілімен жүремін мен.

Жас күшіктей жарық нұр дәніктірген.

 

6.Бәрі сенің, жан Отан, қалауыңа!

Өз бейнеңдей әлемге тұр танылып.

Мен — қазақпын, биікпін, байтақ елмін,

Қайта тудым, өмірге қайта келдім.

Мен мың да бір тірілдім мәңгі өлмеске

Айта бергім келеді, айта бергім!

 

                                                            Қазақ биі «Қара жорға»

2-оқушы:

Данасы мен батыры көп қазақпын,

Көрген талай қияметін азаптың.

Аршындаймын көк туымды шалқытып,

Жасай берсін тәуелсіздік, азат күн!

3-оқушы: 1992 жылы 4 маусымда Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы,

Елтаңбасы, Әнұраны қабылданды.

Қазақстан Туы

Көк аспандай көкпеңбек

Қазақстан жалауы.

Көк емес ол тектен-тек-

Елдің ашық қабығы.

Ақ ниеті – алтын күн,

Асқақ арман-қыраны.

Жалауы бұл-халқымның,

Мәртебесі, мақтаны.

Елтаңбасы елімнің

Елтаңбасы елімнің

Неткен әйбәт, әдемі!

Тұнығындай көңілдің

Ортада-аспан әлемі.

Құт, береке, шаңырақ,

Орын алған ол төрден.

Қанатты қос арғымақ.

Екі жақтан көмкеркен.

Тәуелсіздік жолында

Талай-талай тер тамған…

Билігім өз қолымда,

Еркіндігім-Елтаңбам.

Әнұран

Әнұраным-жанұраным,

Айтар әнім-сөйлер сөзім.

Туған жерім-сағынарым —

Мың қайталап айтам мұны.

 

4-оқушы: 1992 жылы 2-қазан күні қазақтың тұңғыш ғарышкері Т.Әубәкіров ғарышқа ұшты. 1994 жылы 30-маусымда тәуелсіз қазақ халқының қыраны ғарышкер Т.Мұсабаев аспан көгіне алты айлық сапарға аттанды.

5-оқушы:

О, туған жер, кең пейіл, құшағы кең,

Саған көңіл бұлқынар күш-ағынмен.

Сағынышты қанат қып саған қарай

Балапандай талпынып ұшамын мен.

Сенде тас та қастерлі, аспан да алау,

Сенде жанды тербетер дастан бар-ау.

Менің мынау өмірге құштарлығым

Сені жақсы көруден басталған-ау.

Кешірме сен жаныңды жараласам,

Бар сырымды бүкпесіз саған ашам

Мен ел кезіп кетермін Отансыздай

Үмітіңді ақтауға жарамасам.    (Ф.Оңғарсынова)

 

6-оқушы: «Білім – өмір шырағы» қазіргі заман – білім мен ғылым заманы. Ақыл мен сананың, білім мен біліктің бәсекеге түсер ғасыры. Біз осы заман түлектеріміз. Ертеңін ойлайтын, болашаққа үмітпен қарайтын ел болғандықтан Елбасымыз шәкірт біліміне ерекше көңіл бөліп отыр. Ертеңгі күннің бүгіннен де нұрлы болуына ықпал етіп, адамзат қоғамын алға апаратын құдіретті күш тек білімге ғана тән. Еліміздің келешегі біздер болғандықтан алдымызда үлкен жауапкершілік тұр. Ұлтымыздың тарихын оқып, салт-дәстүрін, мәдениетін үйрену – міндетіміз.

                                                      «Еркесылқым» күйі

7-оқушы: Кітап – сенің ақылгөй, адал досың, өмірлік есті жолдасың. Сен ерінбесең ол саған ақыл айтудан ерінбейтін, жалықпайтын шебер ұстаз. Кітап – адамның жан айнасы. Кітапқа қарап бойыңды да, ойыңды да түзеуге болады. Айналадағы адамдарға адал мейіріммен қарауға үйренесің.

8-оқушы:Ғылымға, білімге барар жол ұзақ. Соның бірі-экономика. Экономикалық білім – өмірге деген дайындықтың маңызды бір бөлігі. Экономика туралы Президент те, мұғалім де, ата-ана да айтады. Онда біз шектеулі қорлар туралы оқимыз. Уақыттың өзі ресурс болып саналады. Сондықтан уақытты дұрыс жоспарлап, бос өткізбеу керек.

 

9-оқушы: Республика Президентінің жарлығымен ұлттық валюта теңге 1993 жылы 15-қарашада енгізілді. 2006 жылы 15-қарашада Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі жаңа дизайндағы банкноттарды айналымға шығарды. 15-қараша – Қазақстан Республикасының Ұлттық валютасы күні.

10-оқушы:

Отан дейміз от жаққан жерімізді,

Отан дейміз өсірген елімізді.

Отан дейміз туған жер, атамекен,

Биік тау, орман-тоғай, көлімізді.

11-оқушы:

Ең бірінші бақытым – халқым менің,

Соған берем ойымның алтын кенін.

Ал екінші бақытым – Тілім менің,

Тас жүректі тіліммен тілімдедім.

Бақытым бар үшінші – Отан деген,

Кім мықты десе біреу – Отан дер ем.      

                                                             Хор «Отан»

 

Мұғалім: Кезекті мақал-мәтел жарысына береміз. Әр топ өз аттарына сәйкес мақал айтып жарысады.

«Тарихшылар» тобы

1.Атадан – өсиет, анадан- қасиет. 2.Жүк ауырын нар көтереді,ел ауырын ер көтереді. 3.Орағың өткір болса, қолың талмайды, Отаның берік болса,жауың алмайды…

 

«Білімділер» тобы

1.Оқу  — білім азығы,білім – ырыс қазығы.  2.Білім басы — бейнет, соңы — зейнет.         3.Оқығаныңды айтпа, тоқығаныңды айт.  4.Білімдіге дүние жарық, білімсіздің күні кәріп 5.Жердің сәні — егін,ердің сәні- білім.    6.Жер — ырыстың кіндігі,білім- ырыстың тізгіні

«Экономистер» тобы

  1. Шашу оңай-жинау қиын. 2.Ескі киіміңді баптағаның, жаңа киіміңді сақтағаның. 3.Түстік өмірің болса, кештік мал жина. 4.Ақша кетуге тырысады, есеп ұстауға тырысады. 5.Күшіңе сенбе, ісіңе сен. 6.Теңге тиыннан өсер, жылқы құлыннан өсер. 7.Есепсіз дүние жоқ. 8.Есептемегенге бәрі түгел. 9.Алтын тапсаң , санап ал. 10.Жері байдың- елі бай.11.Қасықтап жиғаныңды, шөміштеп төкпе.12.Судың да сұрауы бар.

 

                                           Ән «Айналайын»

Мұғалім: Келесі кезекте әр топқа тапсырма берілген болатын. Қазақстанның тәуелсіздігі үшін күрескен, қазақ тарихында үлкен орын алған Исатай бабамыздың ерлігі жөнінде сөз қозғасақ…

 

                                 Құрманғазы күйі орындалады.

 

«Тарихшылар»                            

 

Бұл дала – шаттық төккен жан-жағына,

Жусаны да – қуаныш, қаңбағы да.

Бұл дала – бабалардың қаныменен,

ұрпағын     алып келген арманына»  деп өлең жолдары жырлағандай Исатай бабамыз туралы айтсақ…

1.Қазақ жері арғы-бергі тарихында ауыз толтырып айтарлықтай аңғал да қайсар, халық қамын көздеген, азаттық үшін алысқан батыр, баһадүрлерге толы. Солардың бірі  Халық батыры Исатай Тайманұлы 1791 жылы қазіргі Атырау облысы, Қызылқоға ауданы, Тайсойған құмындағы «Тайман жалы» деген жерде дүниеге келген. Исатай Тайманұлы  1836-38 жылдары Батыс Қазақстанда болған халық көтерілісінің саяси көсемі, қайсар қолбасшысы,  Кіші жүз Байұлының Беріш руынан. Жоңғар шапқыншылығы кезінде атағы шыққан Ағатай батырдың ұрпағы.Тарихы бар елдің -болашағы бар деген сөз бар.

2.Ел ісіне ерте араласқан Исатайдың кемелденуіне қайын ағасы Жабай Бегалиннің көп көмегі тиеді. Ол кісі орысша оқыған, әжептеуір сауаты бар адам болған, старшын қызметін атқарған. Жас та болса, бас болған Исатайды көре алмаушылар көбейетүседі. Солардың жапқан жаласынан И.Тайманұлы 1818 жылы Сарайшық түрмесіне қамалады.

4.Әртүрлі алым-салықтан күйзелген, жайылым жерден айырылған,  әбден шыдамы таусылған бұқара халық қолдарына қару алып, көтеріліске шығады. Бұл — 1836-1837 жылдардағы Бөкей хандығындағы батыр Исатай Тайманұлы басқарған көтеріліс еді.  Оның мақсаты — Жәңгір ханның халыққа жасап отырған озбырлығына шек қою, шаруалар жағдайын жақсарту. Исатай Тайманұлы — осы көтерілістің сардары, көсемі.

5.Исатай  Тайманұлы- тарихта аты қалған даңқты батыр. 1838 жылы 12 шілдеде Ақтөбе облысы Қобда ауданының Қиыл өзенінің бойында патшаның жазалаушы отрядымен соғыста ерлікпен қаза тапқан батыр. Бұл күнді Махамбет: « Мұнар да мұнар , мұнар күн

Буыршын мұзға тайған күн,

Ер Исатай өлген күн» деп атап өткен.

Мінекей, тәуелсіздіктің 20 жылдығы қарсаңында Исатай бабамызға 220 жыл толып отыр. Исатайдың арманы- Тәуелсіздік, Теңдік, Әділдік еді.

  1. Ата-баба армандаған тәуелсіздік бүгін де біздің қолымызда. Қазақ елінің бақытты жастарын бұдан да биікке жетелеу, бабаларымыздың қанымен келген тәуелсіздігіміздің тұғырын биік ету бүгінгі басқосудың басты мақсаты.

7.Ел тарихында өшпес орны бар Қобыланды батыр, Әйтеке би, Әбілхайыр хан, Бөкенбай батыр сияқты ұлы тұлғалар ұлықтаған. Ал Жайық үшін жандасып, Қиғаш үшін қырылып, елінің азаттығы үшін ақырып теңдік сұраған хас батыр Исатай Тайманұлыың ерлігін ұлықтау елім, жерім деген әр қазақты отансүйгіштікке, патриоттық сезімге жетелері хақ. Елін сүйген ұлы тұлғалардың рухы демеп, қазақ елінің көк байрағы желбіреп, мәртебесі биіктей берсін!

 

8.Арпалысқандай көк пен бел.

Кең байтақ жерін аманат еткен ұрпаққа,

Исатай батыр ұрандап талай өткен жер,

Мұра боп мәңгі тарихта қалды өткендер.

Сан соқпақ жолмен өткерген талай қырларын,

Жаныма тоқып жанымды әрбір жырларың,

Бүгінгі тойда жебесін бізді рухы,

Отты өлеңіммен бабамды тағы жырладым.

       Мұғалім:      Енді ортаға «Білімділер» тобын шақырамыз. Исатай бабамыз өлең жырларында…

«Білімділер»

                           «Арыстан туған Исатай,
Дегеніне жете алмай,
Арманда өтіп кетті деп,
Олардың кегін алуға,
Кезек бізге жетті деп,
Қиналар ма екен біздерге?
Қиналсаңыз біздерге,
Мың рахмет сіздерге!»-деп Махамбет ақын жырлады.  Ақын өлеңдерінің басты қаһарманы –

Исатай  Тайманұлы. «Исатай деген ағам бар»,  «Исатай сөзі»  «Арғымаққа оқ тиді»,

«Тарланым», «Соғыс»   өлеңдерінде Исатай батырдың    көркем тұлғасы,   адамгершілік,  қайсарлық,

тапқырлық қасиеттері  жан-жақты сипатталады.

 Ереуіл атқа ер салмай

Ереуіл атқа ер салмай,

Егеулі найза қолға алмай,

Еңку-еңку жер шалмай,

Қоңыр салқын төске алмай,

Тебінгі терге шірімей,

Терлігі майдай ерімей,

Алты малта ас болмай,

Өзіңнен туған жас бала

Сақалы шығып жат болмай,

Ат үстінде күн көрмей,

Ашаршылық, шөл көрмей…

Түн қатып жүріп түс қашпай,

Тебінгі теріс тағынбай,

Темірқазық жастанбай,

Қу толағай бастанбай,

Ерлердің ісі бітер ме?!

 Арғымаққа оқ тиді 

Қыл мықынның түбінен.

Ер жігітке оқ тиді

Ауыз омыртқаның түбінен.

Жантайып жатып көп іштім

Жаздықтың шалшық көлінен.

Қайтейін енді, дүние — ай!

Жағдайсыз кетіп барамын

Қасымда көмектің кемінен.

Мен ақ сұңқардан туған қудаймын,

Бір сұңқарға жұбаймын

Сауырыма қамшы тигенде,

Шаппай не ғып шыдаймын

Түбін қазған мен бәйтерек,

Толқуменен құлаймын.

 

 

Исатай деген ағам бар

 

    Исатай деген ағам бар,

Ақ кіреуке жағам бар.

Хан ұлымен қас болып,

Қара ұлымен дос болып,

Хан үстіне барғанда,

Шабайық ханды дегенде,

Шапқандай ханды амал бар, —

Амал барда хан шаппай,

Тәңірім қылды — не амал бар?!

Ат туады байталдан,

Айт десең — лебіз қайтарман.

Төрт-бес жылдай алысып,

Мына тұрған Иса-екем

Ханның бір тауын қайтарған.

Ат туар ма шұбардай,

Ер туар ма бұлардай,

Дулығалы бас кесіп,

Дұшпанының қанына

Ақ алмасын суармай?!

 

 

Мінгені Исатайдың ақтабан-ай

 

   Мінгені Исатайдың ақтабан-ай,

Сүт беріп, сұлы беріп баптағаны-ай.

Зеңбірек үш атқанда дарымады,

Құдайдың міне қара сақтағаны-ай!

Мінгені Исатайдың көгілдірді-ай,

Әскерін Барша құмға төгілдірді-ай.

Мыңды алған бірді беріп ақтабанды

Жыландай белге соққан бүгілдірді-ай.

Баласы Исатайдың Жақия-ды,

Жақия жауды көрсе ақияды.

Түлейде түнде жортқан жолбарыстай

Алдырдым жолдасымды қапияда-ай!

 

       Мұғалім:      Ортаға «Экономистер» тобын шақырамыз. Исатай батыр бастаған көтеріліске қанша сарбаз  қатысты, ал қазіргі заманда Исатай бабамыздың есімі берілген жерлерді атап өтсек…

         «Экономистер»

  1. Ия , теңдік үшін көтеріліс басталды. Көтерілістің басы 1836 жылғы 24 наурызда Қарауылқожа Бабажановтың 800 адамды бастап, Манаш елді мекені маңындағы И.Тайманұлының ауылын қоршауы болып табылады. Алайда, Қарауылқожа тобы 200 сарбазбен өздеріне қарсы шыққан Исатайларға шабуыл жасауға бата алмай, кейін қайтуға мәжбүр болады.

2.1837 жылдың 16 қыркүйегі күні Исатай батыр бастаған 200-ден астам сарбаздар халыққа әбден жек көрінішті Қарауылқожа Бабажановтың ауылын шабады. Одан алынған мал мен дүние-мүлік шаруаларға таратылып беріледі.  2000-нан астам қолмен хан ордасын қоршаған Исатай батыр біраз уақыт хан елшілерімен, кейін Гекенің елшілерімен нәтижесіз келіссөз жүргізеді. 1837 жылғы қараша айының соңында кең байтақ Қазақстанның шағын бөлшегі — Бөкей хандығындағы шаруалар қозғалысының жаңғырығы Ресей астанасы — Санкт-Петербургке де жетеді. Император И.Тайманұлы бастаған «бүлікшілерді» қатаң жазалауды талап етеді.

Шешуші ұрыс

3.Хан Жәңгір шақыртқан патша әскерімен Исатай батырдың іріктелген 500 сарбаздарының арасындағы шешуші ұрыс 1837 жылы 15 қарашада Тастөбе деген жерде болады. Көтерілісшілер қаншама ерлікпен шайқасса да, ұрыстың тағдырын зеңбіректер шешеді. Зеңбіректердің жарылған оғы мен зіркіліне шыдай алмай көтерілісшілер кейін шегінуге мәжбүр болады.  Тастөбедегі шайқаста көтерілісшілер жағынан 60-қа жуық адам өледі. Исатай батырдың оң қолына оқ тиіп, астындағы аты жараланады. Осы ұрыстағы көтерілісшілердің ерлігіне подполковник Гекенің өзі де қайран қалады.

4.Тастөбеде қолға түспеген Исатайдың басына, оны тірідей ұстағанға 500 күміс ақша тігіледі. «Оны өлтірген адамға сол ақшаның жартысы беріледі»,- деп жарияланады.Бірақ халық оны және оның сарбаздарын қажетті азық-түлікпен, көлікпен қамтамасыз етіп отырды. Тіпті, аты жарапанып, жаяу соғысқан соңғы сәттерде де жолдастары Исатайды жау қолына қалдырмауға тырысады.1837 жылдың 12 желтоқсанынан 13-не қараған таңда өзінің ескі досы Құрақ Маябасовтың көмегімен И. Тайманұлы бастаған 38 адам ұйтқып соққан боранды пайдаланып, қазіргі Махамбет ауданындағы Сарытоғай елді мекенінен сәл төмен маңда Жайықтың шығыс бетіне — Кіші жүзге өтеді. Олар қараңғылық пен боранның көмегімен арттарынан ілесе қуған казактар мен Баймағанбет сұлтанның адамдарын адастырып үш топқа бөлініп, Тайсойған жаққа бет алады.

5.Өкінішке орай, көп кешікпей, 14 және 24 желтоқсан күндері — Исатайдың әйелі Несібелі, балдызы Бағлан, балалары Жақия мен Дінбаян , небәрі 12 адам қуғыншылардың қолына түседі.Исатай Махамбетпен бірге Маңғыстауға барып, оның билеушісі Қ.Есімовпен күш біріктіруге уағдаласады. Сонымен бірге Хиуа ханы Қайыпқали Есімовке патша әскерлерін тойтару үшін 20 мың әскер беруге уәде етеді.И.Тайманұлы бастаған көтерілісшілерге батыр Жоламан Тіленшиев би Жүсіп Құланов бастаған сарбаздар қосылады. Адай, Шеркеш, Таз, Шөмекей, Табын, Кете руларынан Исатай мен Қ.Есімовтың қоластына 3000-дай адам жиналады.

Исатайдың қаза табуы

6.Баймағанбет сұлтан әдейілеп жіберген Балта деген алдаушының сөзіне сеніп қалған аңғал Исатай батыр қасына 500 сарбаз алып, сұлтан Б.Айшуақовтың ауылын шаппақшы болып, негізгі қолдан бөлініп шығады. Жазалаушы әскерлердің келіп жеткендігінен бейхабар Исатайлар тобы 1838 жылғы 12 шілде күні Ақбұлақ өзенінінң жағасында Геке мен Баймағанбет сұлтанның біріккен әскерінінң үстінен шығады. Әскер күші жағынан тең емес шайқаста Исатай батыр бастаған көтерілісшілер асқан ерлік көрсетеді. Ақбұлақ өзенінің жағасындағы кескілескен шайқаста Исатай батыр да, оның 16 жасар ұлы Оспан да қаза табады.

Исатай туралы

7.Қазақ кедейлерінің көсемі И.Тайманұлының есімі — мәңгі халық есінде.

-Ақтөбе облысының Қобда ауданында Исатай батыр мен оның баласы Оспанға шайқас болған жерде ескерткіш орнатылған.

-Атырау облысы Исатай ауданының орталығы Аққыстауда да Исатай батырдың ескерткіші бар.

-Миялы селосындағы орта мектепке, Жұмыскер селосындағы орта мектепке және бүгінгі өзіміздің осындай сәулетті Атырау қаласындағы мектебімізге батырдың есімі берілген.

-Батырдың туған жеріндегі «Тайман жалы» деп аталатын орынға мемориалдық тақта қойылып, Аққыстау селосында батырдың мемориалдық мұражайы ашылды.

.Халық батыры И.Тайманұлының  мерейтойын өткізу — қазіргі ұрпақтың батыр бабалар дәстүріне адалдығының айғағындай оқиға болды. Олай болса, Исатай Тайманұлының батырлық өнегесі қазақ халқының мәңгі есінде.

                                                 Ән «Қазақ жігіттері»

Оқушы:

Тәуелсіздік мәңгілікке сақталсын,

Алдымызда барлық үміт ақталсын.

Тату-тәтті бірлік болып қашан да,

Бейбіт өмір бар халықпен жақталсын.

Қиындықты көп көрген ел екенбіз,

Жылдан-жылға дамысын берекеміз.

Тойымыз  тойға ұласып, шаттанайық,

Халайық, құтты болсын мерекеміз!             

                                                       Ән «Атамекен»

 

Мұғалім:

«Үш-ақ нәрсе адамның қасиеті: ыстық қайрат, нұрлы ақыл, жылы жүрек»-деп Абай атамыз айтқандай өз Отанын қорғайтын қайратты да ержүрек, өз елінің білімді де ақылды, имандылықта толы жылы жүректі ұрпақ болыңдар! Тәуелсіз еліміздің іргесі мықты болсын!

Комментарии