Мамандығым мақтанышым

Мамандығым мақтанышым
Бекбергенова Алия Серикбаевна, Баламалы энергия көздері


Баламалы энергия көздері

Мақала авторы: Бекбергенова Алия Серикбаевна
Жұмыс орны: Шымкент қаласы, Жоғарғы жаңа технологиялар колледжі
Лауазымы: Мұғалім
Жариялану мерзімі: 08.12.2016


Бұл үдерістен Қазақстан да артта қалған жоқ. Елбасы «Қазақстан-2050» Стратегиясы – қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Жолдауында: «Біз энергияның баламалы түрлерін өндіруді дамытуға, Күн мен желдің энергиясын пайдаланатын технологияларды белсенді енгізуге тиіспіз»,- деген еді.

Қазіргі уақытта жел мен Күн сынды баламалы энергия көздерін пайдалану — жоғары дәрежеде деп айту қиындау. Өйткені мамандардың есебі бойынша елімізде жалпы жаңғыртылатын энергия көздерінің үлесі 1 пайыз екен. Бүгінде Қазақстанның жер қойнауы табиғи қазбаларға бай болғандықтан энергия тапшылығы айтарлықтай байқалмайды. Дегенмен баламалы энергия көздері ол болашақтың қажеттілігі екені сөзсіз.

Қазақстанның климаттық жағдайы — күн қуатын пайдалануға қолайлы. Ғалымдардың айтуынша елімізде күн энергиясын өндіру мүмкіндігі жылына 2,5 миллиард киловатт-сағат. Бұл отандық ғалымдарды жаңа жобаларды жасауға жетелеп отыр. Мәселен, күн сәулесін жинайтын арнайы тақталар. Толық автоматтандырылған аталмыш тақтайшалар ғимараттан шықпай-ақ, күн сәулесінің түсу бұрышын анықтап, оны компьютер арқылы басқаруға мүмкіндік береді. Алматы энергетика және байланыс университетінің, Шағын энергия көздерін жаңғырту зертханасының қызметкерлері мен магистранттары жасап шыққан бұл тақта күннің энергиясын үнемдеп қана қоймай, оны энергияның басқа түріне ауыстыруға мүмкіндік береді екен. Ал өз кезегінде күн энергиясын қолдану жылу мен жарықты қатар алуға мүмкіндік береді. Бұл арзан әрі қолайлы. Сондықтан ол қазақстандық ғалымдардың басты назарында.

Баламалы энергия көзін өндіруге қажетті құралдың тағы бір түрі – желдік роторлық турбина. Оны Альберт Болотов ойлап тапқан. Бүгінде отандасымыздың еңбегі вертикальды роторлы турбина Қазақстаннан тыс көптеген елдерде қолданылып келеді. Оны Ресей, Қырғызстан және Корей елдері пайдалануда. Себебі алыс жерлерге электр энергиясын жеткізу өте қиын болғандықтан, алыс аймақтарға вертикальды роторлы турбинаны қою өте ыңғайлы.

Бүгінде баламалы электр энергиясын өндіру озық әлемдік технологияларды енгізуге және энергетикалық тиімді бағдарламаларды іске асы¬руға мүмкіндік беретіні сөзсіз. Сондықтан, баламалы энергия көздеріне қазірден бастап баса назар аударылуы тиіс.

Әр-түрлі бағалаулар бойынша Қазақстанда бұл энергия ресурстарын потенцияалы өте маңызды және жылына бір триллион кВт*сағ құрайды. Барлық  БЭК  Алматының энергияның өзіндік құны олардың активті өсуіне басты кедергі болады. Осы жағдайға байланысты елде БЭК жобаларды ұйымдастыруға мемлекет  субсидиялармен әртүрлі мемлекеттік қолдауларға сәйкес БЭК дамытуға бағытталған арнайы заңдар қабылдауда. Биылғы жылы Елбасы Еуро-Кеңестіктің (ЕК) ірі ондық компаниясының атақты  «Жасыл» экономикаы концепциясы бойынша ЕК қабылданған  энерго-стратегиясына қарсы шыққанына басты назар аударды «Евро-Кеңестіктің энерго стратегияны орындаудағы төрт жылдың ішінде 51 гиговатт энергоқуатын жойды. «Жасыл экономика бағдарламасымен жұмыс жасауда олардың қажеттіліктерін ескеруіміз қажет», «деп Нұрсұлтан Назарбаев, ескерте отырып, осыған байланысты Қазақстан энергетикасының дәстүрлі түрде дамитындығын ескертті. Өткен жылдың қараша айында Capgemini консалтинктік компаниясы альтернативті энергетиканы жоғарлату және кәдімгі ЖЭС жабылуы ЕК үшін қалыпты стратегия екендігі туралы баяндама жасады.

Стратегияның дамуында бекітілген баламалы энергетика үлесі 2020 жылы Екі энерго балансын 20 пайызды құрайтын болады. Осы мақстақа жету үшін көптеген елдер қатары өндірістік қуаттағы газ-жылу электростанциялардың жүктемелерін төмендете отырып, альтернативті энергетика жобаларын санын жоғарлату. 2013 жылдың бірінші жартысында Испанияның газ-жылу электростанцияның жүктемелері – 11, Германияда – 21 пайызды құрады. Сонымен қатар, Халықаралық энергетика агенттігінің бағалауы бойынша газ жылу электростанциялары рентабелді болатын минимальді қуат жүктемесінің деңгейі 57 пайызды құрады. Еуропадағы шығынды, 2016 жылы жабылатын газ-жылу электро станциялардың қуаты 130 ГВт құрайды. Бұл европада орнатылған газ ЖЭС жалпы қуатының 60 пайызын құрайды.

Соңғы жылдары энергия қауіпсіздігітің жоғары тәуекелділігін әлемдегі экономикасы дамыған ел – Японияда байқалуда. Қазақстан Елбасының пікірі бойынша ядро энергетикасының даму боашағы туралы ұмытпауымыз қажет екендігін ескертті «Әлемдік даму болашағаында рзан атом энергиясы өсіп келеді: Қазақстан – уран өндіруде әлемдік лидер. Біз АЭС үшін жеке отын өндірісін дамытып, атом станцияларын тұрғызуымыз қажет, — деп Нұрсұлтан Назарбаев атап көрсетіп ЖЭС қалдықтарын тазартатын жаңа технологиялырн өндірісті ашу қажеттілігін атап көрсетті».

«Елдің дамуды «Жасыл» жолына көшуіне Астанадағы алда тұрған ЭКСПО 2017 қуатты серпіліс болуы тиіс. Астанада ғылым мен техниканың үздік әлемдік жетістіктері ұсынылатын болады»,- деп Елбасы атап көрсетіп, көптеген Қазақстандықтар біз қол созып отырған «болашақтың энергиясын» өз көзімен көре алатындығын айтты. Қазақстан қоғамдық транспорттарды жүргізу үшін таза экологиялық отын түрлерін енгізіп, олар үшін сәйкес инфраструктураны және электромобильді енгізу қажет.

 

Комментарии