Білім берудің негіздері

Білім берудің негіздері
Меруерт Сейтқасымқызы Абдрахманова, Бастауыш сынып оқушыларын жас ерекшеліктеріне сәйкес оқыту


Бастауыш сынып оқушыларын жас ерекшеліктеріне сәйкес оқыту

Мақала авторы: Меруерт Сейтқасымқызы Абдрахманова
Жұмыс орны: №7 мектеп-гимназия
Лауазымы: директордың бейінді оқыту және дарынды оқушылар жөніндегі орынбасары , қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі
Жариялану мерзімі: 16.09.2016


Бастауыш сынып оқуышларының жас ерекшеліктерін ескере отыра оқыту негізінен  баланы даму ерекшелігін ескеру болып саналады. Танымдық даму-баланың оқу және проблемалардың шешу қабілеті.Мектеп бағдарламасын игеруде  оқушының білімді тиімді алуына оның зейін, сөз сөйлеу дағдылары,ойлау,негіздеу және шығармашылық зияткерлік сияқты қабілеттерін дамытуға және тұрақтандыруға қатысты.Осы орайда жас мектеп тәжірибесіне енгізіліп жатқан өзгеріс Lesson Study  үдерісі  сыныпты зерттеу нысандарының бірі болып табылады,бұл 1870-ші жылдары Жапонияда тәжірибені жақсарту мен жетілдіру мақсатында пайда болған. Lesson Study    тәсілі  Макота Йошиданың Америка Құрама Штаттарындағы таныстырылымынан кейін кеңінен танымал болды.Нақты айтқанда, Lesson Study мұғалімдерді оқыту  және  олардың тәжірибесін дамытудағы ынтымақтастық тәсілі  болып табылатын болғандықтан біздің назарымыз осы үдерісті бастап одан айқын мақсатымызға жетуге көмектесетін үдеріс деп таптық.Жалпы осы уақытқа шейінгі тәжірибелеріміз оқушының білім алуы мен оның біліктілігі  көбіне мұғалімнің іс-әретектінің доминант роль атқаратындығы деп келдік . Бұл қалыптасқан қағидат болып келді.Оқу нәтижесінің  өзгеруін қазіргі уақытта заманауи әдіс-тәсілдерді пайдалана отырып ала алатынымызды көз жеткіздік.Бастауыш сынып мұғалімдерінің көптен ойландыратыны және өз тәжірибелерінде кездесіп жүрген оқушылардың зейіні .Осы ретте әріптестер әр кіші жастағы оқушылардың бірдей тақырыпты меңгеру мүмкіндіктерін зерттеуге кірісті.2-сынып мұғалімі Нүсіпбекова Г.Ш. 3-сынып мұғалімі Балапашова Г.Б және 4-сынып мұғалімі Ахметова Р.М. Әр жастағы оқушылардың зейіндерінің тиімді шоғырландырылуы оларға берліген тапсырмалардың жас ерекшелігіне байланысты деген ойды жан-жақты тапсырмалар берумен және олардың білімді өз беттерінше алуына арналған сыни тұрғыдан ойландыратын әдістерді пайдаланып оқушылардың оқуда көшбасшылық қабілеттерінің артуына көңіл бөле отыра дарынды және талантты оқушылардың әлеуметтік  дарындылығын шыңдауды үшін «Бастауыш  сынып  оқушыларының  жас ерекшеліктеріне  қарай  тапсырмаларды берсе, негізгі  түйінді  еркін  жеткізе  алады ма? » деген іс-әрекетті зерттеу тақырыбын алды.Алдымен сыныптағы оқушылардың ахуалы бақылану мақсатында социограммалар мен сауалнама жұмыстары алынды.Сонымен қатар сыныптағы 3 деңгейдегі оқушылар басты назарға алынып олардың оқу кезіндегі іс-әрекеті бақыланып отырды.Бұл зерттеуде 3 сыныпқа бағдарламаға сәйкес бірдей «Су»тақырыбы алынды.Үш сыныптың мұғалімдері де оқушыларға жаңа тақырыпты өз беттерінше білім алуына жағдай туғызды оқушыларды топтық ынтымақтастықта жұмыс істеуге машықтандырып,  «ББҮ»әдісін пайдаланды. Бұл оқушылардың жаңа білімді рефлексивті  түрде  алуына  бағыт бергізді.А деңгейлі 2-сынып оқушысы «білгім келеді» бөлімінде Рудный қаласының суының қаншалықты таза екендігін білгім келеді» десе, 3-сыныптың А деңгейлі оқушысы мен 4-сыныптың А деңгейлі оқушылары « қазақстанның әр өңіріндегі судың сапасын білгілері келетіндіктерін жазды», В деңгейлі оқушылар 2-3-4-сыныптардағы «Білдім» деген кестеге «Мен судың қасиеттерінің сан алуан екендігін өзім жасаған тәжірибелер арқылы түсіндім ,тәжірибелерді қорытып ол туралы ойландым және күнделікті өмірде пайдалануды үйрендім деп бірнеше мысал келтіріпті. «С» деңгейлі оқушылар сабақтан алған әсерлері туралы жан-жақты жаза келе ынтымақта жұмыс жасаған тамаша екенін және судың адам өміріне қажет екендігін айтып берді.         Психолог Уильям Джеймс 1890 интероспективті бақылаудың маңыздылығын атап өткен,ал Выготский0962  саналы рефлексивтік бақылау және білімді кемелдендіре игеру мектепте оқытудың аса  маңызды факторлары барын айтады:біріншісі-білімді автоматты түрде,ұғынбай алу,одан кейін екіншісі-алынған білімді саналы түрде ұғынып бақылаудың біртіндеп өсуі келеді,шын мәнінде,бұл жайлар қызметтің танымдық және метатанымдық аспектілерінің арасындағы айырмашылыққа қызмет етеді.Әріптестердің зерттеулерінен  күтілетін нәтиже «рефлексивті ойлай алатын оқушы» болса олардың жас ерекшелікерін ескере отыра әр сыныпта бірдей берілген тапсырмалар арқылы олардың ара–жігін байқап, сынып оқушыларының білімді еркін маңызды алуына жол ашу болып табылады.Өз сабақтарында кіші жас оқушыларының метасана ,яғыни тұлғаның өзін-өзі тануы және өз танымдық үдерістері мен стратегиясын қарастыруын ескеріп, сабақ жоспарында не туралы ойланатындықтарын,өз ойларын жинақтап,талдап өз сөздерімен анықтама беруін үйретті.Сабақ үдерісінде оқушылар ой жүгірту арқылы ойлаудың жоғары деңгейін ашық сұрақтар арқылы іске қосуды мұғалімнің тапсырмалары арқылы іске асырып  отырды.Ол оқыту кезеңдерін Блум бойынша құру арқылы көрініс тапты.Мысалы: «Судың ащы және тұщы болуы адам ағзасына қалай әсер етеді?»деген сұрақ.Оқушының шығармашылық қабілеті ойлаудың жоғары деңгейін іске қосты.Оқушыларға  ашық сұрақ қою барысында байқағанымыз , олар өздерінің ойларын әлі де болса еркін жеткізе алмай жатуы.Дегенмен де талпыныстары көрініп тұрды. Дәстүрлі сабаққа қарағанда оқушыларда өзіне деген сенімділік пайда  болғанын көруге болады.Сыныпта еркіндік атмосферасы пайда болады. Оқушылар  тапсырмаларды орындау үшін   нені?  және қалай ? орындау керектігін өзара келісіп алады.Негізгі алғышарт мұғалімдердің қолданған әдіс-тәсілдері оқушылардың метатанымдық немесе өздігінен реттелетін оқуын дамытуға  ықпал ететіндігі болып табылады.Оқытудың әлеуметтік-мәдени теориясын дамыту барысында Выготский оқушының өз бетімен қол жеткізе алмайтын оқу деңгейін ересек « маңызды» (ықпалды)адамның көмегімен  қамтамасыз етуге рөлі туралы жазады;мұндай оқудың әлеуметтік көлемі «Жақын арадағы даму аймағы»-ЖАДА ретінде анықталды. Бұл орайда айта кететіні қолдаушы әрине мұғалім «рефлексивті агент» ретінде жұмыс істей отырып ,оқушының әрекетіне жауап береді және оның оқуының дамуын қамтамасыз етеді.Оқыту барысында үш оқушыны зерттеу,оқушының құзіреттілігінің өсу динамикасын айқын бақылап отыруға мүмкіндік береді.Әріптестер бірнеше ойлар айтып, келесі сабаққа бірнеше өзгертулер айтылып отырды.Зерттеу сабағын жүргізіп отырған мұғалімдер келесі сабақтың күні мен уақытын белгілеп оқушылардың жас ерекшелігі бойынша тапсырмалардың деңгейі басты назарға алынып отырды.Бағдарлама мектептегі осындай мәселелерді шешуге көп көмегін тигізіп,мұғалімдердің өз қызметтерін аса жауапкершілікпен қарауына септігін тигізіп отырды.

Аннотация

Бұл мақалада бастауыш сынып мұғалімдерінің кіші жас оқушыларын жас ерекшеліктеріне қарай оқыту туралы тәжірибесі айтылады.Тәжірибе барысында «Назарбаев зияткерлік мектебі» құрған бағдарлама түйіні қолданылды.Іс-әрекеттегі мұғалімдердің өзіндік пікірлері,түйген қорытындылары арқылы өз тәжірибелерінде өзгерістерді оң қабылдағандықтары айтылып,бірлесіп жұмыс жасауға жұмылдыру жоспарлағандығы жазылған

Аннотация

В данной статье рассматривается механизм реализаций инновационных подходов начальной школе.

Комментарии