Білім берудің негіздері

Білім берудің негіздері
Есембек Саят Әмірханұлы, География пәні бойынша практикалық жұмыстарды жасаудағы ақпараттық компьютерлік технологиялардың маңызы


География пәні бойынша практикалық жұмыстарды жасаудағы ақпараттық компьютерлік технологиялардың маңызы

Мақала авторы: Есембек Саят Әмірханұлы
Жұмыс орны: Қостанай ауданы "Мичурин орта мектебі" ММ
Лауазымы: география пәні мұғалімі
Жариялану мерзімі: 11.01.2017


Қадірлі мұғалім мамандығының ең абыройлы ісі- оқушылардың жетістіктерге жетуі, саналы тәрбие мен сапалы білім алуы. Жас ұрпаққа өз білгенін үйретуден жалықпай әр оқушыға жол таба білу мұғалімнің шеберлігі деп білемін. Қазіргі оқыту үрдісінде жақсы әрі сапалы нәтижеге жету үшін сан түрлі озық педагогикалық технологиялар қолданылып жүр, солардың бірі ақпараттық компьютерлік технологиялар. Жаһандану заманында копьютерсіз еш жұмыс жасалмайды десек те болады, сондықтанда қазіргі мектептерді ақпараттандыру барынша қарқынмен жүріп жатыр. ХХІ ғасыр сандық технологиялар дәуірі болғандықтан еліміздің әр түкпіріндегі оқу орындары әдістемелік жағынан қолдануға ыңғайлы болатындай ақпараттық сандық технологиялардың көмегімен жасалған электрондық оқулықтармен, ғаламтор желілермен жабдықталуда.

География сабағында практикалық жұмыстарды жасауда электрондық оқулықтар мен интербелсенді тақталарды қолдану оқытудың ажырамас бөлігіне айналды. Өзімнің әдістемелік тақырыбыма сәйкес мен электрондық карталарды және білім берудің сандық ресурстары болып саналатын Bilimland.kz,  Twig-bilim.kz  атты Отандық және шетелмен бірігіп жасақталған ғаламтор желісін сабағымда жиі пайдаланамын. Аталмыш ғаламтор желілері сабақтың көрнекілік және сабақты беруде әдістемелік құрал ретінде септігі зор. География сабағында практикалық жұмыстарды жасау оқушының пәнді меңгерудегі танымдық және зерттеушілік қабілеттерін арттыруға мүмкіндік жасайды. Сабақта басты орын алатын ол — оқушы, сондықтан да оқушы сабақты қаншалықты жақсы меңгеретіні мұғалімнің қолданылып жүрген әдістеріне және оның шеберлігіне тура байланысты. Қазіргі мұғалім оқушыға бағыт беруші, ал оқушы білімді өзі меңгеруі қажет. Оқушыға бағыт беруде мұғалім өзінің әдістемесіне ақпараттық компьютерлік технологиялардың кіріктірсе де болады. Көптеген ғалымдардың зерттеулері бойынша адам ақпаратты естігеннен көрі өзі көріп, қолымен жасап, іс-әрекет арқылы көбірек қабылдайды, сондықтан да география сабағында интербелсенді тақталарды қолдану арқылы геоақпараттық жүйелер (ГАЖ), қабаттық және тақырыптық карталар, электрондық атластар мен танымдық бейнематериалдарды қолдану оқушыға сабақты меңгеруде  айтарлықтай көмегін тигізеді. Мысал ретінде 7 сыныпқа арналған «Материктер мен мұхиттар географиясы» атты мультимедиялық оқулығында практикалық жұмыстарға арналған тапсырмалар жеткілікті түрде берілген. Атап кететін болсам материктердің табиғат зоналары, климаты, жер бедері, географиялық орны атты тақырыптарға қызықты тапсырмалар жасақталған. Егер де «Еуразияның климаты» тақырыбын алатын болсақ, оқушы бұл тақырып бойынша келесідей практикалық жұмыстардың алгоритмін орындауы мүмкін:

  • Материктің климаттық белдеулерін ретімен сәйкестендір;
  • Материкке соғатын басым ауа массаларын сәйкестендіріп орналастыр;
  • Климаттық диаграммаға талдау жаса;
  • Ауа температурасы, қысым, жауын-шашын мөлшерін анықта.

Жоғарыда аталған тапсырмалар қызықты болғандықтан оқушы оны барынша дұрыс орындауға тырысады. Нәтижесінде оқушы интербелсенді тақтаны шерту арқылы климаттық белдеулердің географиялық орнын білу арқылы оны экватордан полюстерге қарай орналастырады, климаттық диаграммаға таладау жасау арқылы елді-мекеннің ауа-райы мен климаттық режимдерін, жай-күйіне салыстырмалы талдау жасау арқылы кешенді жұмыстар мен шағын зерттеу әдістерін, сандық мәліметтерін қолданып көптеген нәтижеге қол жеткізе алады.

5 және 6 сынып оқушылары үшін АКТ -ның өзіндік қолдану ерекшелігі бар. Осы жастағы оқушыларға танымдық бейнематериалдарды қолдану оқушылар үшін өте қызықты. Себебі бейнематериалды көру арқылы өздеріне қажетті мәліметтерді түртіп жазып алады, оқулықта кездеспейтін жаңа мәліметтермен танысады, кейін мұғалім оларға сұрақтар қою арқылы, қаншалықты ақпаратты қабылдағанын біліп тексеруге де болады.

Жоғары сынып оқушылары үшін Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым Министрлігінің 2016-2017 оқу жылына арналған Әдістемелік нұсқау хатындағы география сабағына арналған әлемдік және Отандық білім беру ғаламторларына сілтеме жасалған сайттарды әдістемелік құрал ретінде  қолдануға да болады. Ғаламтор желілеріне арналған сілтемелерді ашу арқылы практикалық жұмыстарды жасауға арналған көптеген тапсырмалар мен сұрақтар берілген. Атап айтатын болсақ «географиялық құбылыстарды модельдеудің математикалық әдістері», «мемлекеттердің экспорт және импорт көлемінің нәтижелерін есептеу», «халық саны және оның қозғалысын бақылап статистикалық мәліметтерді санау» сынды қызықты көптеген тапсырмалар берілген.

Мектеп жасындағы оқушылардың педагогикалық және психологиялық ерекшеліктерін ескере отырып, ақпараттық копьютерлік технологияларды өз орнымен әрі белгілі бір уақытқа ғана қолданған абзал. Себебі сандық технологиялардың ажырамас бөлігі болып саналатын компьютер мен интербелсенді тақталарды шамадан тыс қолданудың оқушы денсаулығына кері әсерін тигізеді. Бірақ жоғарыда аталған талаптар мен ескертудерді ескерсек мұғалім және оқушы үшін АКТ-ны дұрыс қолдану арқылы оқыту үрдісінде салапалы әрі табысты нәтижелерге қол жеткізуге болатынына көзіміз жетеді.

Комментарии