Білім берудің негіздері

Білім берудің негіздері
Тылешова Ардакты Аралбековна, Математика сабағында ойын элементтерін пайдалану арқылы оқушылардың ойлау қабілеттерін дамыту


Математика сабағында ойын элементтерін пайдалану арқылы оқушылардың ойлау қабілеттерін дамыту

Мақала авторы: Тылешова Ардакты Аралбековна
Жұмыс орны: Әлкей Марғұлан атындағы ЖОББ мектебі
Лауазымы: Математика пәнінің мұғалімі
Жариялану мерзімі: 28.11.2016


Қазіргі күн тәртібіндегі өзекті болып табылатын мәселелердің негізгісі – оқушылардың әрқайсысының өзіндік қабілетін, мінезін танып, жетілдіріп, сол бағытта жеке тұлғаларды жарқын болашақ тәрбиелеу.
Жалпы орта мектеп бағдарламасындағы пәндердің ең күрделі деген пәннің бірі – математика. Математика сабағында оқушылардың осы пәнге деген қызығушылығын арттыру, алдына қойылған есеп шешімін өз бетінше табуын жетілдіру, ойлау деңгейін, қабілетін шыңдау ұстаздың басты міндеті.
Математика сабағын жүргізгенде әр түрлі тәсілдерді тиімді пайдалана білу керек. Білім беруді ізгілендіру, оқыту әдістерін жетілдіруді, дамыта оқыту әдістері мен тәсілдерінің тиімді пайдалануын талап етеді.
Себебі , кез келген  оқушыдан сураса: «Мен үшін математика қиын пән», «Математика қызықсыз, маған ұнамайды» деген жауаптар алуға болады. Неге? Себебі, оқушының пәнге деген қызығушылығы болмаса,ол оқушы ол пәнді сүйіп оқымайды. Осыдан туындайтын негізгі сұрақ-«Оқушылардың қызығушылықтарын қалай туындату, пәнге деген көзқарастарын қалай өзгерту керек?». Мен ойлана келе мынадай тоқтамға келдім : Ойын  кез келген баланың ойлау қабілетін, мәдениетін, өмірге деген көзқарасын қалыптастырады.

Сондықтан өз білімін жетілдіру тақырыбымды « Математика сабақтарында ойын элементтерін қолдану арқылы оқушылардың пәнге деген қызығушылықтарын арттыру» деп алдым. 2013-2014 оқу жылынан бастап 5 сынып оқушыларына  өз сабағымда ойын элементтерін қолдана бастадым.
Оқушыларды математиканы оқытуға қызықтырып тарту үшін қолайлы жағдайлар туғызу қажеттілігі, оқуға қызықтырудың басты шараларының бірі – нәтижеге жетуге ынталандыру.
Математика сабақтарында дидактикалық ойын элементтерін қолданып сабақ өткізу өте пайдалы. Ойынсыз ақыл ойдың қалыпты дамуы да жоқ және болуы да мүмкін емес. Ойын дүниеге қарай ашылған үлкен жарық терезе іспеттес. Ол арқылы баланың рухани сезімі жасампаз өмірімен ұштасып, өзін қоршаған дүние туралы түсінік алады.
«Математикалық ойын»- дегеніміз тынысы кең, алысқа меңзейтін, ойдан ойға жетелейтін, адамға қиял қанат бітіретін ғажайып нәрсе, ақыл — ой жетекшісі. Сабақта ойын элементтерін пайдалану оқушылардың ой — өрісін, танымдық белсенділігін арттырады. Теорияны практикамен ұштастыруға жол ашады. Алайда, ойынды үнемі оқу процесінде пайдалануға, ұзақ уақыт созуға болмайды. Ойын белгілі бір уақыт аралығында жүзеге асырылып, сабақ кезеңдеріне де нұқсан келтірмейтіндей жымдасып жатуы тиіс.
Ойынға педагогикалық басшылық жасау дегеніміз оқушыларды ұйымшылдыққа, шығармашылық дербес қызметтерін алмастыратын, балалардың ұжыммен қарым — қатынасын жетілдіре түсуі болып табылады.       Ойын барысындағы қарым — қатынаста педагог басты назарды достыққа, жолдастық қарым — қатынас, өзара түсіністікке көңіл аударады. Ұжымдық ойындағы оқушының алар орны күнделікті өмірден айтарлықтай өзгеше. Ол ойындағы атқаратын рөлінен туындайтын мазмұнмен сипатталады.
Ойын оқушылардың қарым — қатынасын орнықтырады, бір — біріне сенімін, түсінігін арттырады. Ойын мектеп оқушыларын тәрбиелеудің тиімді жолы, сабақтың барысын өзгертіп жаңалықтар енгізіп отырсақ, оқушылардың білімге деген құштарлығы артары сөзсіз.
Мұғалімде әрбір ойын элементтерін қолдану оқушылар арасында саналы жарыс туғызған жағдайда жүргізілуі тиіс. Мұғалім де әрбір ойын жөнінде терең толғанып, оның оқу және тәрбиелік маңызын түсіне білуі керек. Оқушыларға қойылған сұрақ қысқа, түсінікті болуы шарт. Ойын процесінде мүмкіндігінше ойынның бірнеше түрін кезектестіріп отыруы керек, әйтседе бізде көбіне бағдарламаға байланысты бір сарынды оқыту әдетке айналған.

 Математика сабағымда жиі қолданатын ойын түрлері.

1.Ұйымдастыру кезеңінде:

Психологиялық жаттығулар, тренингтар ойнатам.

Мысалы:

  • «Айна жаттығуы».

Әр оқушы өзінің парталас досына қарап , сол досының бойындағы ең жақсы қасиетін бағалап айтады.

  • «Сәттілік шеңбері».

Сынып оқушылары бір шеңбер бойында тұрып , бір- біріне сәттілік тілейді алақандарын қолдарына алып.

Тиімділігі: Оқушылардың бір-бірінің жеке қасиеттерін, өздерін бағалай білу.

  1. Өткен тақырыпты қайталау немесе жаңа тақырыпты бекіту кезеңінде:
  • «Өрмекші шырмауынан шығып көр!» ойынын ойнатам.

Оқушылар берілген тақырып немесе тарау бойынша жіптің көмегі арқылы бір-біріне сұрақтар қояды, сұрақтарға жауап береді.Солай өрмекші шырмауын тоқып, дұрыс жауап берсе сол тордан құтылып шығады.

Тиімділігі: Достық қарым-қатынастарын нығайту, ауызша және математикалық тілде сөйлеуге үйрену

  1. Жаңа тақырыпқа көшу кезеңінде.
  • «Сөзжұмбақ» жасырам

Сұрақтары өткен тақырыпқа байланысты немесе жалпы математикаға байланысты сөзжұмбақты шеше отырып, оқушылар жасырын сөзді табады. Ол жасырын сөз жаңа сабақтың тақырыбы болады.Енд

  • «Математикалық ребустар» жасырам

Ребусты шеше келе оқушылар жаңа сабақтың тақырыбын алып шығады.

Тиімділігі: Әр оқушы өз алдына жаңа тақырыпқа байланысты мақсат қояды, сол мақсатқа жетуге әрекет жасайды, талпынады.

  1. Жаңа тақырыпты меңгеру кезеңінде:
  • Бағдар картамен жұмыс.

Жаңа тақырып бойынша өзін-өзі оқыту мақсатында оқушыларға бағдар карта таратам, бағдар картаның негізгі мазмұны: тақырыпқа сай негізгі тірек сұрақтары арқылы ізденіп тақырыпты оқиды, мысалдар қарастырады,мысалға сәйкес тапсырмалар орындайды. Тақырыпты өз бетімен меңгеріп, мысалдарын өздері қарастырып, тапсырмаларды орындай келе жаңа сабаөты меңгереді.

Тиімділігі: Бағыттау арқылы өзін-өзі оқыту, іздену, талпыну .

  1. Есептер шығару кезеңінде:

Интер белсенді тақтаның көмегі арқылы

  • «Бағдаршам» карточкалары.

Бағдаршам түсіне байланысты деңгейлік есептер жазылады.Қызыл карточкада А деңгейіне ,сары карточкада  В деңгейіне, жасыл карточкада С деңгейіне сәйкес есептерді шығара отырып кез- келген оқушы жасыл түсті карточкамен жұмыс істеуге талпынады.

  • «Ғажайып сандықшалар».

Ағаш сандықша,күміс сандықша, алтын сандышаларға деңгейлік тапсырмалар салып, сандықшаларды ашу үшін кілтін алып , деңгейлік есептерді шешу.

  • «Деңгейлік ұяшықтар».

Тақырыптарға сай 10, 20, 30  ұяшықтарын таңдата отырып жоғары балл жинау. Ұяшықтарды таңдап ашу барысында ашылмай қалған ұяшықтар бойынша түсінбей қалған тақырыптарын анықтау, талдау.

Тиімділігі: Ойнай отырып деңгейлік тапсырмаларды орындау, әр оқушының деңгейін анықтау, ары қарай дамыту.

 

  1. Жаңа тақырыпты бекіту кезеңінде:
  • «Математикалық домино».

Домино карточкасына формулаларды жазып , оқушылар формуланының екінші жартысы жазылған формуланы іздей отыра, доминоны құрастырып шығарады.

Тиімділігі: Формуланы тез жаттау, есте сақтай білу, ойынмен білімін ұштастыру.

  • Тарихи мағлұматтардан ақпарат

Сабақта тақырыпқа сай тапсырмалар, есептер арқылы тарихи мағлұматтардан ақпарат беріп отырамын.

Тиімділігі: Оқушылар тарихи мағлұматтардан хабардар бола отыра, тарихи деректер бойынша ізденеді , тапсырманы шешеді.

Қорыта айтқанда, дидактикалық ойындардың математика сабақтарында атқаратын рөлі ерекше. Ол оқушылардың қызығушылығымен қатар, оқушыларды белсенділікке, тез ойлауға, ауызша есептеулерге, логикалық ойлау қабілетін арттыруда ерекше маңызы зор. Сондықтан математика сабақтарында ойын элементтерін неғұрлым жиірек пайдалансақ, соғұрлым сабағымыз қызықты тартымды өтер еді.

Комментарии