Мекеме тарихы

Мекеме тарихы
Аубакова Алмагуль Орынтаевна, Мектеп шежіресі


Мектеп шежіресі

Мақала авторы: Аубакова Алмагуль Орынтаевна
Жұмыс орны: ЖОББ Семиглавый Мар мектебі
Лауазымы: мұғалім
Жариялану мерзімі: 19.11.2016


Мектебіміздің жазылмаған тарихын зерттей отырып, болашақ ұрпаққа жазып қалдыру. Мектеп шежіресін зерттеп, зерделеу арқылы елін, жерін, Отанын сүюге тәрбиелеу, ұлттық, патриоттық сезімін қалыптастыра отырып, ұлтжандылыққа тәрбиелеу.

Ауыл мектебінің тарихын әңгімелер алдында өткен –кеткенге қысқаша көз жіберіп алғанды жөн көрдік. 1919 жылдың 10 наурызында құрылған, Тасқала болысының атқару комитетінің басқа ауыл-село кеңестерінің архивтерінде сақталған іс-қағаздар мен хаттамаларға жүгінсек, сол  бір ауыр  кездің өзінде жаралы немесе мүгедек  қызыл әскерлерге, олардың отбасыларына азық-түлік , киім және т.б. қажеттеріне көмек көрсету, халықтың әл ауқатын көтеру, сауатсыздықты  жою мәселелеріне  тұрақты көңіл бөлініп, жүйелі жұмыстар  жүргізгенін байқаймыз. 20-шы жылдардың орта тұрысында 1-ші және 2-ші сатылы деп аталатын 30 мектеп, 2 халық ағарту үйі ашылып, 1369 адамды қамтыған. 350 адам сауат ашу үйірмелеріне (ликбез) қатысып жүргенін жоғарыда аталған құжаттардан білеміз.

Сол кездегі шаруашылықтардың, болыс, аудан тұрғындарының  жалпы тыныс-тіршілігін, іс-әрекетін көз алдымызда елестету үшін «Красный Урал»  газетінен үзінділер келтірейік.

18 ақпанда  Семиглавый Мар темір жол клубында халық көп жиналды. Сағат 12-де Крутая селосынан екінші қызыл керуен  күтілуде. Темір жол көпірі  жағынан шана сықыры естілді. Керуен алдына желбіреген қызыл ту ұстап бүкіл кәсіподақ ұйымы шықты. Қарсы алушылардың алдында ән шырқап, мектеп оқушылары  кетіп барады. Кооператив жанында митингі ашылды. Жұмысшылардың, кәсіподақ мүшелерінің, шаруалардың, мектеп оқушыларының атынан  құттықтаулар айтылды. Митингіден кейін жеті көліктен тұратын қызыл керуен жігіттері астық қабылдау пунктіне алып келген бидайлы  қапшықтарды шанадан қоймаға жұмыла тасыды. Кооператив қызметкерлері кідірместен астық әкелушілерді    қажетті тауарлармен қамтамасыз етті.

«Красный Урал» газеті

2 наурыз 1929 жыл.

     Сарғайған қағаздарға көз сала отырып байқайтынымыз, аудан әкімшілігінің  алдында тұрған ірі міндеттердің бірі сауатсыздықты жою  болып табылады. Мұны іске асыру үшін бастауыш мектептердің саны көбейді. Әр баланың 8 жастан бастап мектепке баруы міндетке айналды. Солармен қатар 10-12 жастағы, тіпті одан да ересек оқушылардың бір сыныпта отыруы әсте айып саналмайтын.  Сауат ашу  науқаны ересектер арасында  да кеңінен ұйымдастырылды. Ол үшін жұмыстағы азаматтарға кешкілік үйірмелер, қызыл отаулар ашылып, сауатсыз қауымға  дәріс берді. Ауданымызда 50 бастауыш, 7 орталау және бір орта мектеп жұмыс істеп, 5689 оқушы 199 ұстаздан тәлім-тәрбие алумен болды.

Сол мұғалімдердің біреуінің ғана жоғары, 3-нің аяқталмаған жоғары, 79-ның орта, ал 118-нің ортадан төмен білімдері болған. Бұл көрсеткіштер оқытушылар құрамының білім сапасын тайға таңба басқандай көрсетіп тұр. Орта білімді дегендердің өзі бәрі бірдей арнайы  педагогикалық емес, жалпы орта білімділер болатын. Мұғалім кадрлары  жетіспегендіктен орталау мектеп бітіргендер бастауыш сыныптарға, орта мектеп  тәмамдағандар орталау мектептерге оқытушы болып бара беретін. Барлық мұғалімдердің төрттен үшіне жуығы орыс болғандықтан, орта және орталау мектептерде сабақ орыс тілінде жүргізілді.

Ауылымыздың байырғы тұрғындарының айтуы бойынша мектепке арнап үш бөлмелі         үй салынды. «Бұл 1920 жылдардың аяғында болар,»-дейді үлкендер.  Себебі 1924 жыл 1 ақпандағы «Красный Урал» газетінің №30 санында «В Семиглавом Маре есть ликбез.» делінген. Мұнда балалар бастауыш (міндетті түрде) және орталау білім алып шығатын. Осы кезең туралы «Приуральская правда» газетінде «Ұмытылған ауыл» мақаласы жарияланған: «При станции Семиглавый Мар имеется поселок, в котором насчитывается около 250 человек трудоспособного населения. Но здесь полностью отсутствует культурно-массовая работа. В небольшом клубе, расположенном на территории станций, с января не прочитано ни одного доклада, ни одной лекции, не проведено ни одной беседы. Молодежь Семиглавого Мара в часы отдыха занимается только танцами.

Среди работников станции есть опытные организаторы художественной самодеятельности. Своими постановлениями они внесли некоторое разнообразие в жизнь поселка, но им нужно соответствующая помощь для осуществления всего, что задумано, а в поселке нет даже библиотеки. Первичная партийная организация станции и элеватора не проявляют со своей стороны никакой инициативы в вопросах политической и культурно-массовой работы. Забыл об этом и отдел пропаганды и агитации Каменского райкома КП(б)К.»

Т.Салищева,   1 августа 1943 год.

1944-1947 ж.ж. Борис Михайлов Шаяхметов мектеп директоры болатын. Сол кезде Валентина Андреевна Пушкарева және тағы бір мұғалім (есімі анықталмаған) шәкірттерге сабақ берді. Мына есімдер мектеп тарихында мәңгілік қалды: Н.И.Семенова (1938ж.), В.А.Пушкарева, Б.М. Шаяхметов, Л.И. Исаев, Н.С. Щербакова, Т.Ф. Петрушкина, И.К. Мукушев, А.Н. Бойко және т.б. (50-ші жылдар). Олар – жандары пәк, өз мамандығына  жанымен берілген, тамаша адамдар.

Балалық шақ – адам өмірінің маңызды кезеңі. Бұл ұзақ өмірге дайындық емес, дәлірек айтқанда, сол өмірдің ең таза, жарқын, мәңгілік есте қалар кезеңі.  Жеке адамның негізін қалау жылдары, бастауыш сыныптардан қадам алады.

Қырық жылға жуық табанды еңбек еткен мектебіміздің мұғалімі Нина Андреевна

Таршилова осы айтылған қағиданы ту ретінде ұстап, жас балаларға жүрек жылуын арнады. Қадірлі ұстаз 1937 жылы дүниеге келген.1945-1955ж.ж. Каменка мектебінде оқып, орта білім алды.

Қолына аттестат тиген жылы Оралға барып, А.С.Пушкин атындағы педагогикалық институттың физика-математика факультетіне түсті. Отбасылық жағдайларына байланысты,  ол 1956 жылы Семиглавый Мар сегіз жылдық мектебіне келіп, математикадан сабақ берді. Сонымен қатар ол «Педагогика және бастауыш сыныптар әдістемесі» бөліміне ауысып, оқуын сырттай жалғастырды.

1960-1993 ж.ж. бойы мектебіміздің бастауыш сыныптарына сабақ беріп, жас бүлдіршіндерді білім теңізінде еркін жүзе білуге дайындады. Қырық жыл өмірін балаларға арнаған ұстаз құрметті зейнеткерлер қатарына кірді. Қазіргі уақытта мектеп түлектері ТМД-ның әр түпкірінде еңбек етіп жүр. Мысалы: мектеп түлегі – Жигульцева – Мәскеу мед. институтында профессор, М.Салыхов – Қазақстан Республикасының Украинадағы өкілетті елшісі. Виктор және Александр Таршиловтар,  Нариман Мусин,  Ержан Алжанов,  Ж.Жазықбаевтар офицерлік мамандықты қалап, бүгінде ел қорғаушылары қатарында жүріп жатыр. Оларды біз мақтан тұтамыз.

Сонымен қатар мыңдаған түлектеріміз қарапайым құрылысшы, диқан, малшы,  мұғалім, дәрігер, автокөлік жүргізуші және басқа мамандықтарды игеріп, еліміздің  экономикасының дамуына өз үлестерін қосып келеді. Бүгінгі қоғамымыздың нақ сүйенер тірегі, осы бір белсенді ұрпақ болып табылады.

Өмір өз ағымымен жүріп жатты. Жыл санап, ауылдың мал басы өсіп, экономикасы дамып, іргесі нығая түсті. Шаруашылықты техникамен жабдықтау жақсарды. Халықтың әл-ауқаты, тұрмыс – тіршілігі түзеле бастады. Вавилино, Үңгір және Шегір елді – мекендері селолық Кеңес құрамына кірді. Енді кішкене мектеп тарлық етті. 1955-1956 жылдар шамасында темір жол бекетінің қасына екі қабатты мектеп үйі салынды.

Оған мектеп директоры болып  Бойко  Александр Николаевич тағайындалған, «ол 1956-1961 жылдар аралығында директор болған»-дейді көз көрген қариялар. Содан кейін 1961–1963ж Елеуов Утепкали Кавенович болған. Ал 1963 – 1975 жылдары Бисенгалиев  Әдиет Бисенгалиевич деген директоры ел есінде әлі бар ол өте тамаша басшы болған. Білім саласындағы мемлекеттік саясатқа жетік, басқару мәдениетін жақсы меңгере білгендігін   және ұйымдастырушылық қабілетінің жоғары дәрежеде екенін танытты. Өзінің  еңбекқорлығымен, кішіпейілдігімен қасиетімен елдің есінде. Содан кейін 1975 – 1976 ж. Тургельдиев Мураткали Камешевич болған. Одан  соң 1976-1981 жылға дейін Меңдеш Залешевич Мухамбетияров болған.Аудан және облыс мекемелерінің табалдырығын тоздырып жаңа мектеп салуға бар күшін салды. «Бұл мектеп басшысы ұстаздарға, шәкірттерге де дауыс көтеруді білмейтін, байсалды, ақылға жеңдіріп сөйлейтін, беделді адам еді»- дейді көз көрген әжелеріміз

1976 жылы өз алдына отау тігіп жатқан арнаулы шаруашылық (спецхоз) жан-жақтан білімді мамандар мен жас отбасылары қоныс тебе бастады. 1977-1978 ж.ж. жаңа мектептің қабырғасы көтерілді. Жаңа мектептің директоры Меңдеш Залешевич Мухамбетияровқа жүктелді. Бұл кісі мектеп тұрмысына сіңірген еңбегі аз емес. Осы жаңа мектептің тұңғыш мектеп бітірушілер кеші 1979 жылы болған соның суретін жеке адамдардың альбомдарынан тауып алдым, астында сондай мәлімет жазулы тұр екен.

Бұрынғы екі қабатты мектеп бала-бақшаға берілді.Бүлдіршіндерді тәрбиелеу үшін,  бұрын  бастауыш сыныптар мұғалімі М.Ж. Шангерееваға  жіберілді.Меңсұлу апай 1977жылы отбасымен осы біздің ауылға көшіп келіп 2-сыныпта мұғалім болған. 1977-1978 оқу жылында оқушылар жаңа мектептің табалдырығын аттады. Сол кезде бұрынғы мектеп балабақшаға берілді , сол бала-бақшаға меңгеруші болып Меңсұлу Жұмағалиевна болды.Ол апайдың айтуынша сол бала-бақшада 3-топ    75 бала болған.

Көп жылдар атқарған жемісті еңбегі үшін Қазақстан Республикасының Құрмет  грамотасымен   1985 жылы марапатталды. Меңсұлу Жұмағалиевнаның көптеген    алғыс хаттары бар.

Мектепті 1981-1982 жылдары Хайров Ораз Губашевич басқарғаны туралы  дерек  кездеседі.

Ол ағай география пәнінен сабақ берген.Ол оқушыларға өз пәнінен терең білім, сапалы тәрбие, еңбек дағдысын үйретуде аянбай еңбек етті. Қазір зейнеткерлік демалыста 2-ші Шежін ауылында тұрады.

1982-1988 жылдар аралығында Анисова Ляйля Жакешевна директор болған.

Біздің ауылымызда аудандық мал бордақылайтын бірлестік құрылған болатын, жан-жақтан көптеген адамдар көшіп келіп ауыл үлкейді, бала саны артты бұрынғы мектеп тарлық етті..1985 жылы 2-этажды жаңа мектеп салынып, сабақтар кабинеттік жүйемен жүргізілді,

кітапхана, спорт зал, шеберхана балалардың сүйікті  орындарына айналды. Дегенмен мектебіміз тек сегіз жылдық білім беретін. Тұңғыш осы жаңа сегіз жылдық мектепті

бітірген менің анам Шантимирова Нұрслу Иватовна еді. Орта білім алу үшін түлектеріміз Тасқала немесе басқа  ірі мектептерге баратын.  Соны ескерген  аудандық оқу бөлімі 1990-1991 оқу жылынан бастап оқу орнымызды орта мектепке айналдырды. Сол орта мектептің алғашқы түлектері 1973 жылы дүниеге келген ағаларымыз болатын

Ауыл мектебі ашылғанына 80 жылға жуық   мерзімді мұнда көптеген ұстаздар еңбек сіңірді. Барлығының есімдерін атамай – ақ, елге , ауданға, облысқа  аттары белгілі білімі және мейірімділігімен  танылған, шәкірттерінің есінде сақталып қалған  мұғалімдер де аз болмаған.

Ляиля Жакешевнадан кейін мектеп директоры болып  Казиуллина Күнімай Сагиевна тағайындалды , ол екі-ақ жыл болған, содан кейін 1991 – 1994 жылдары Сапашев Сағынтай Махмудович болды .Ол 1948 жылы 30 қыркүйекте 2-ші Шежіннің»Көсем» ауылында  дүниеге келген. Осы ауылдың орта мектебін бітірген. 1965-1966 жылдары Шежін кеңшарында трактор жүргізуші болып еңбекке кіріскен. 1967-1969 жылдары Кеңес армиясының қатарына шақырылып, Киев әскери округінде өз міндетін атқарған. Елге оралған соң жас сарбаз дене шынықтыру пәнінен сабақ берген. 1971 оқу жылынан бастап»Алғашқы әскери дайындық» пәнін жүргізеді. 1972 жылы Қырғызстанда офицерлер дайындайтын курсты бітіріп «лейтенант» атағын алған.

1974-1979 жылдары А.С.Пушкин атындағы Орал педагогикалық институтының «тарих және құқық негіздері» факултетін тәмамдаған. 1979 оқу жылынан бастап Қайрат сегізжылдық мектебінің директоры болды. 1982-1986 жылдары марксизм-ленинизм университетін аяқтап қызыл дипломға қолы жетеді.

1984-1988 жылдары Крупская атындағы орта мектеп ұжымын басқарды.Кейін 1988 жылы Подтяжки селолық Кеңесінің төрағасы.1991 жылдан1994 жылға дейін біздің мектептің директоры қызметін атқарды.Күні бүгін Кушум балалар үйінің директорлық қызметінде.Ұстаз өз өмірін халыққа қызмет ету және бала тәрбиесіне арнады.

1994 – 2005 жылдары — Мурзагалиева Мағрипа Қуанышкереевна .2005 – 2008 жылдары — Ахметов Хафиз Маратұлы. 2008 жылынан бастап Гумаров Бериккали Жексенғалиұлы.

Ал ертеңгі күніміздің сенер азаматтарын мектеп қоңырауы сыныптарға шақырып,                                          жалынды  ұстаздарымыз дәріс беруде. Сол мұғалімдерім туралы мәлімет берсем  ардагер ұстаздарымыздың бірі  Утегалиева Раиса Хакиреевна 1977 жылы В.Г. Короленко атындағы Полтава мемлекеттік педагогикалық институтын  бітіріп, Семиглавый Мар сегіз жылдық жаңа  мектебінде ең алғаш еңбек жолын бастады. 1977 жылы жаңа мектепке көшкені туралы мәлімет жоғарыда айтылған болатын.

Күні бүгінгі дейін осы білім ордасында тұрақты еңбек еткен. 36 жыл балаларға орыс тілі мен әдебиеті пәнінен білім беріп, оған қоса сынып жетекшілік міндетін атқарды.

Раиса Хакиреевнаның шәкірттерінің көпшілігі жоғары оқу орындарын бітіріп, түрлі салаларда қызмет етуде. Тіпті өзімен бірге әріптес болып бірнеше жылдан бері  жұмыс істеп жүрген  шәкірттері де бар. Атап айтар болсақ Ахметов Х.М., Шантимиров С.И., Есниязов Р.Н., т.б.

Раиса Хакиреевна – қарапайым да, қайырымды, бала жанын түсіне білетін, әр оқушысын өз баласындай көретін жаны жайсаң, мейірімді ұстаз.

Раиса Хакиреевнаны бала жанының бағбаны деуге әбден болады.

Соңғы екі жылдан бері мектепте әлеуметтік педагог қызметін атқаруда.

Раиса Хакиреевна  — әріптестері арасында сыйлы, үлкенге ізетті, кішіге қамқор, қай істе де жанашыр жан.

Осы мектептің түлектерінің бірі және Раиса Хакиреевнаның шәкірті Шантимиров Самиғолла Иватұлы — шығармашылық ізденіспен жұмыс жасап жүрген жаңашыл ұстаз.

Сабақтарында қызықты материалдарды пайдаланып, шәкірттерін өзіне баурап алады.

Самиғолла Иватұлы өз әдістемелік шеберлігімен мектептегі әріптестерімен, аудан мұғалімдерімен бөлініп, тәжірибе алмасып отырады. Аудандық семинарларда көптеген ашық сабақтар өткізді: «Шығыс елдерінің шаруашылығы», «Дүниежүзілік транспорт және байланыс географиясы», «Меріл» интеллектуалды ойын т.б.

«Географияны оқыту мен жеке тұлға тәрбиесінде туризм және өлкетану тәсілдерімен ғылыми тұрғыдан жақын келу» атты әдістемелік тақырыбымен жұмыстануда дәстүрлі емес оқу үрдісін, үйірме жұмыстарын ұйымдастырып, балалардың білімге деген қызығушылықтарын арттырып, таланттарын аша түсуде.

Оқушылардың танымдық белсенділігін көтеріп, өз бетінше еңбектенуді, ойларын тұжырымдауды, қорытынды жасауды талап етеді. Білімді де байсалды ұстаз өзінің терең білімі, адамгершілігі арқылы оқушылар, ата-аналар, әріптестері арасында беделді.

Самиғолла Иватұлы аудандық «Жыл мұғалімі-2002» сайысына қатысып «Гран-при» жүлдесін иеленіп, облыстық кезеніне қатысты.

Самиғолла Иватұлы мектептегі «Исток» үйірмесіне басшылық етіп, қоршаған ортаны қорғауды жас ұрпаққа мектеп қабырғасынан бастап үйретеді. Жалықпай еңбектену, өзінің бар білгенін басқаларға үйрету – оның бойына біткен қасиет.

«Приуралье» газетінде «Достық зергерлері» (2005 ж.) , «Тасқалалық Колумбтар» (2006 ж.), «Соқпақ-Тропинка» журналында «Саяхатшының жол жұру» белгілері» (2007 ж.) туған өлкенің экономикалық проблемаларына арнап жазған мақалалары жарияланды.

2004-2005 оқу жылы облыстық олимпиадаға қатысып оқушысы Ликеров Жаслан, география пәні бойынша III орынға ие болды.

Ешкітауда өткен аудандық ғылыми-зерттеу экологиялық экспедициясы мен жыл сайын өтетін туристік экологиялық слеттерге оның басшылығымен қатысқан оқушылары жақсы көрсеткіштер көрсетуде. Ұстаздың жетекшілігімен көптеген оқушылары аудандық және облыстық ғылыми конференцияларда жүлделі орынға ие болды: «Табиғат кешендерінің антропогендік факторларының қалыптасуы» тақырыбында 2002 жылы аудандық ғылым-практикалық конференцияда оқушысы Давыдова Г. – III орын; «Достық округінің жер бедерін қалыптастырушы факторлар» тақырыбында 2003 жылы аудандық ғылыми-практикалық конференцияда оқушысы Губайдуллина Р. – III орын; “Табиғат кешені бөгеттің жаңаруы “Водокачка” және оның шаруашылық  маңызы” тақырыбында 2003 жылы аудандық ғылыми-практикалық конференцияда оқушысы  Федотова Е – III орын;

Достық округінің табиғатына антропогендік әсердің экологиялық зардабы” тақырыбында 2004 жылы облыстық ғылыми-практикалық конференцияда оқушысы Губайдуллина Р – III орын;

Семиглавый Мар орта мектебіндегі гончар ісінің дамуы мен  болашақтағы жоспары және Кирпичный кірпішке жасалған экологиялық-эстетикалық экспедицияның талдамасы” тақырыбында 2005 ж. оқушысы Губайдуллина Р. аудандық  ғылыми – практикалық конференцияда – I орын;

“Достық округіндегі су шаруашылығы құрылысының экологиялық зардабы” тақырыбында 2006 жылы Губайдуллина Р. аудандық  ғылыми – практикалық конференцияда – II орын;

“Үлкен Крутой” балкасы – экологиялық жүйенің тұрақты дамыған үлгісі” тақырыбында 2006 жылы аудандық ғылыми-практикалық  конференцияда оқушысы Федотова Е. – III орын, 2007 жылы облыстық ғылыми – практикалық конференцияда – II орын. Бұл жұмыстардың нәтижелері аудандық және облыстық ауқымдағы  ғылыми – практикалық конференцияларда баяндамалар және ғылыми жобалар  түрінде ұсынылып қолданылды.2007 жылдың жазында «Исток» үйірме мүшелері көпкүндік жаяу жүргіншілер экспедициясын құрып Деркөл өзенінің бастау алған жерінен сағасына дейін барды. Зерттеу жұмыстарының нәтижесі облыстық экологиялық-аймақтық слетте таныстырылып жалпыкомандалық III орынға, «Көркем  өнерпаздар» байқауында I орын, «Бейнефильмдер» байқауында I орын,  аудандық «Туған өлке жас экологтар көзқарасымен» атты ғылыми-практикалық конференцияда II орын және оқушыларының ғылыми жобалар сайысында II орынға ие болды.

Мұғалімнің жұмысы аудандық білім бөлімінің мақтау грамотасымен (2002 ж.), облыстық балалар мен жасөспірімдер туризм және экология орталығының (2004 ж.), облыстық білім басқармасының (2007 ж.), Қазақстан Республикасы білім министрлігінің Құрмет грамоталарымен (2007 ж.) мадақталды. Қазіргі таңд   Самиғолла Иватұлы қалада жұмыс істейді.

Қазіргі таңда  өткен ғасырдың аяғынан істеп келе жатқан мұғаліміміздің бірі — Айгуль Гайнешқызы. Ол осы мектепке 1985 жылдан бері істеп келе жатыр.1985-1999 жылдар аралығында бастауыш пәнінің мұғалімі , содан кейін мектеп директорының орынбасары қызметін атқарып келеді.26 жыл ұстаздық етіп келеді Балаға жүрек жылуын аямай, болашақ ұрпақты тәрбиелеуде.

Гумаров Бериккали Жексенгалиұлы 2008 жылдың қазан айында Семиглавый Мар орта мектебінің директоры болып тағайындалды. Осы күннен бастап-ақ өзіне жүктелген қызметке құлшына кірісіп кетті. Бериккали Жексенғалиұлының осындай ерекше ұйымдастырушылық қабілеті білім жүйесінде  ұжымның шығармашылық ізденістерге жол ашуына түрткі болды. Бериккали Жекесенгалиұлының басшылық етуімен соңғы екі оқу жылында   мектеп қай жағынан да жақсы нәтиже көрсетті. Аудан бойынша Мемлекеттік аралық бақылаудан ІІІ орынға ие болса,  Ұлттық бірыңғай тестілеуден ІV орынға қол жеткізді. Осындай толағай табыстардың нәтижесінде өткен оқу жылында  жетістік рейтингісі бойынша аудан мектептері арасында алдыңғы қатарлы мектептердің санатына қосылды.Облыстық ғылыми конференцияларда, ғылыми жобалар сайыстарында мектеп оқушылары жүлделі орындарға қол жеткізді. 2008-2009 оқу жылы «Жас инспекторлар», «Орман достары» сайыстарында мектеп командасы облыстық кезеңінде аудан атын қорғап, командалық ІІ орынға ие болды.  Биылғы оқу жылында өткізілген шаралардың облыстық кезеңінде оқушылар жүлделі орындарға ие болды: «Орал өңірінің кіші өзендері» сайысы (І орын), «Орман достары» сайысы (ІІ орын),  «Атамекен»  туристік — өлкетану экспедициясы отрядтарының слетінің  «Туризм» секциясы бойынша  (І орын),  «Батыс – Бердинг» ашық чемпионаты (І орын), «Болашақ ұландар — Жайық қырандары» слеті (ІІ орын), «Ғылыми – жобалар» сайысы (ІІІ орын). Осы аталған шаралардың барлығының басы-қасында жүріп, ұйымдастыруына көп көңіл бөліп қажетті нәрселермен қамтамасыз еткен Бериккали Жексенғалиұлының еңбегі  орасан.География пәнінің мұғалімі ретінде де шәкірт жүрегіне жол таба білетін, өз пәнінің қыр-сырын терең ұғындыра білетін білімді ұстаз.Бериккали Жексенғалиұлы оқу үрдісіне қатысушылардың білім алу мақсатында зор жетістіктерге жетуіне, мектептің материалдық базасын нығайтуда зор еңбек етуде.

Ахметов Хафиз Маратович . 2005 – 2008 жылдары мектеп директоры болып қызмет істеді. Өз пәнін терең білетіндігімен, сабақ беру әдісімен, оқушы психологиясын білуімен, жан-жақтылығымен, талапшылдығымен, еңбекқорлығымен ерекшеленеді.

Хафиз Маратовичтің қалыптасқан өз жұмыс стилі бар. Оқушылардың білімге қызығушылығын, шығармашылықпен жұмыс істеуге талпынысын арттыру үшін нақты білім беру жағдайын туғызып отырады.

Конкурс, тест, сөзөрім, сөзжұмбақ түрінде өтілетін сабақтары, репродуктік суреттер, аудио,видеоматериалдары оқушы білімін шыңдап, қабілетін туғызады.Жұмыс істеген жылдардан бері оқу- тәрбие саласында біркелкі жұмыстар атқарды.Алға қойған білімділік, тәрбиелік, дамытушылық мақсаттарына оқушылармен дифференциялды топтық, жеке жұмыстар, деңгейлік тапсырмалар жүргізу, стратегияларды қолдану арқылы көздеген  межесіне   жетуде.Оның шәкірттері туристік слёт, экологиялық экспедиция, ғылыми- практикалық конференцияларға белсене қатысып, жақсы көрсеткіштерге қол жеткізіп отырады. Өткен оқу жылында Хафиз Маратовичтің жетекшілігімен 9 — сынып оқушысы Қиясова Гульмира «Цемент өндірісінің экологияға кері әсерін азайту және орнын толтыру жолдары» атты жұмысымен аудандық «Туған өлке —  жас экологтардың көзімен» атты конференцияда ІІІ орынға, аудандық ғылыми жобалар сайысында  І орынға ие болды.     Экологиялық олимпиадасының аудандық кезеңінде (2009ж) Хафиз Маратовичтың шәкірті жүлделі орынға ие болды: Абдрахманова А. (10 — сынып, II орын), Газизов Ж. (11 — сынып,  номинация). Өз жұмысындағы негізгі қөзқарасы — оқушының зерттеу жұмыстарына бейімделуін жетілдіру, адамзат пен табиғаттың танымдық өзара байланысын ұғындыру, терең білімді, мәдениетті адамды қалыптастыру. Хафиз Маратович әріптестері арасында еңбекқорлығымен, қайырымдылығымен және ұйымдастырушылық қабілетімен ерекшеленеді.Мектеп басқарған кезінде мектеп ғимаратының күрделі жөндеуден сапалы өткізілуіне Хафиз Маратович мол үлес қосты.

Балғаным Жәрдемовна 2001  жылдан бері Семиглавый Мар орта мектебінде математика пәнінен сабақ берді. Бұл мұғалім өз пәнінің шебері ретінде теория мен әдістемені қатар игеруімен, шығармашылық ізденісте жүруімен ерекшеленеді. Балғаным Жардемовнаның пікірі бойынша сабақ – мұғалімнің қолындағы басты құрал, сондықтан әр сабақ мазмұнды, терең мағыналы болуы тиіс. Оқыту үрдісінде қажетті материалдарды меңгерту мақсатында мұғалімнің бай көрнекіліктері: дидактикалық материалдар, тірек, сызбалар, таблицалар, сөзжұмбақтар, криптограммалар жинақталған. Балалардың математикалық ойлау қабілеттерін дамытуда, пәнге қызықтыра білуде мұғалім оқушылардың шығармашылық жұмыстарын алға қояды.Оқушылардың жұмыс деңгейін сабақ бойына ұстау үшін «еңбек-демалыс» схемасын қолданады, ешқашан баланы білімінің төмендігі үшін кінәламайды, керісінше ұғындыруға жол іздейді. Балғаным Жардемовна балаларға ауызша есептетуде түрлі математикалық ребустар, басқатырғыштар, ұлы математиктердің өмірлері туралы қызықты мәліметтер дайындайды, математикалық диктанттар жазады, тестік тапсырмалар орындайды. Тақырыпты қайталауда, сабақтан тыс шаралар «Брейн-ринг», «Қалай миллионер болуға болады?»  түрінде өтеді. 5-сынып оқушысы Құрманиязов Серікбол «Шапшаң есептеу тәсілдері» тақырыбымен жұмыстанып, аудандық ғылыми жобалар сайысында математика секциясы бойынша І орынға ие болды. Мұғалім өзінің байсалды, жайлы мінезімен балалар жүрегіне жол таба біледі. Ата-аналар арасында сыйлы, жақсы қарым-қатынаста.Балғаным Жардемовна өз-өзіне талап қоя білетін ұстаз, әр ісіне жауапкершілікпен қарайды. Ауылда да, мектепте де ұжым арасында Жанекенова Балғаным Жардемовна жоғары беделге және құрметке ие. Қазіргі таңда Ол аудан орталығындағы аудандық білім бөлімінде қызметін атқарып жүр.

«Ата- ана бұл қоғамға адам әкелер, ал ұстаз болса- азамат әкеледі», — деп айтқан екен осыдан екі мың жыл бұрын әйгілі Рум философы және жазушысы Луций Сенека.

Біздің мектебіміз бен ұстаздарымыз алдымен азамат, содан кейін білімді шәкірт дайындауға атсалысты. Өкініштісі, алдыңғы буындарды құрайтын кейбір ұстаздардың өмір деректерін олардың өлкетанушы ізбасарлары мәлімет дайындағанда толық көрсете алмаған. Тіпті солардың кейбіреулірі назардан тыс қалып қойсада кім білсін?  Себебі бүгін дәріс беріп жүрген оқытушылар алғашқы мектептерді ашып шәкірттерді оқытқан аға ұрпақтардың немере- шөберелерімен қатарлас, төртінші – бесінші ұрпақ буындарына  айналып барады. Екінші бір себеп – алфавит реформалары. Ескіден елімізге тараған араб жазуы Кеңес үкіметі құралғанда өзгеріске түсіп, су жалид(төте жазу) алфавиті пайдалынады. Ал 1929 – 1940 жылдары араб алфавиті латын алфавиттеріне (латница) ауысты. 1940 жылдан бастап қазақ тілі кирилица арқылы (грек әріптері негізгі орыс алфавиті) қағазға түсті.

Еліміздің басынан соңғы бір ғасырда өткен қилы-қилы  замандар, әрине халыққа білім беру жүйесінеде өз әсерін тигізіп жатты. Кезінде ұлтымыдың асыл азаматы Ахмет Байтұрсынов былай деп айтқан еді: «Зиялы қауым өкілдері! Сендер адаспасаңдар, сендер адассаңдар – халықта адасады.»

Қазақ елінде ең алғашқы білім ошағы осыдан 170 жылдай бұрын  (1841 ж.) Бөкей Ордасында ашылғаны баршаға белгілі. Көшпенді халықтың жас ұрпағын оқытуды көрген – білген мол Жәңгір хан өз қолына алып қадағалады. Бұл мектептен білім алып шыққан талай қазақ жастары жоғары оқу орындарын бітіріп өз еліне аянбай еңбек сіңірді.Олардың арасынан елге белгілі ғалымдар мен генералдар, ақын-жазушылар мен талантты ұстаздар, басқада көптеген мамандық иелері шықты.

Ал ХІХ ғасырдың бөкейліктердің  ауылдарында жиырмадан астам мектептер бала оқытумен шұғылданды. Соның ішінде Хан Ордасында қыздарға арналған мектеп ашылды. Ол кезде осыншама оқу орыны кез келген жерде бола бермейтін.

Ал Тасқала ауданының тарихына келер болсақ – мектептердің  ашылуы жарты ғасырға кенжелеу қалған. Соған қарамастан аудан мектептері бес-алты ұрпаққа білім беріп оларды болашақ үлкен өмірге түлетіп жіберген екен.

Бірнеше ұрпаққа білім нұрын төгіп, жүрек жылуын аямаған – аудан, облыс, республикаға есімдері әйгілі ұстаздарымыз аз емес.

Солардың ішінде   Т.М.Ахметжанова, В.Ф.Страдубцева, Х.К.Ерменова, А.Е.костина, С.М. Таршилов, Л.Ф. Земышева, К.К.Киматов, Ш.Ғ.Сағатова, Қ.У.Умиртаев, Г.Х.Әлімова, С.О. Өтешева, Н.М.Скорикова, Л.Д.Мищенко, Д.К.Қабдешев, Н.П.Балахонова және т.б атап өтеге болады.

Интернет байланысы, соңғы жобадағы цифралық техника мен бүгінгі таңдағы компьютер құралдары шәкірттерге арналған. Иә, бұл мектеп біздің ауылымыздың мақтанышы, себебі  ауданымызда ең жақсы деген он екі мектептің алдыңғы қатарына кіреді. Бұл оқу орнын осындай деңгейге жеткізіп басқарып отырған тәжіребиелі ұстазымыздың еңбегі орасан зор. Күні  кеше мектеп түлектері ҰБТ-дан аудан мектептерінің бәрінен басып озып бірінші орын иеленді.

Үлкен өмірге қадам басып, «орынын тауып қаланған» сол түлектер, қаншама жылдар өтседе, өзінің мектебін, кезінде дәріс берген ұстазын ешқашан ұмытқан емес. Сөз соңында айтарымыз – бұл жұмыс бүгінгі және келесі жас ұрпақтарға үлгілі тәлім-тәрбие беретін, патриоттық сезімдерін оятатын, өлкетану жағынан  маңызы бар жұмыс деп есептеймін.

Зырылдаған заман бүгінгі ұстаз, ертенгі шәкірттеріне басынан өте шығар.Ал бұл жұмыс болса мектеп кітапханасында өзінің оқушылары мен зерттеушілерін күтіп жатады. Және қолына алып беттерін ашқан адамға кешегі мен бүгінгі ұстаздар туралы шағын мәлімет береді.

Ұстаздарымыздың әр қайсыда жас ұрпаққа ұстаздық жасады, еңбек сабағын үйретті, адамгершілік тәлім- тәрбие берді. Тек қана сабақ беру  емес, елдің мәдениетін мен тұрмысын дамытуға бар күш – жігерін аямады. Мектептен шыққаннан соң кейінгі өмір  сабағын солардан үйренеді..                        

« Қазіргі күні мұрағаттарда көне замандардан бері жинақталған аса құнды жазба құжаттар, қолжазбалар сақталған. Өлкетанумен айналысатын адамдар өз жерінің тарихына қатысты деректерді сол мұрағаттар мен кітапханалардан жинайды»-делінген бесінші сыныптың оқулығында . Мектептің өмірі қысқаша айтқанда, осылай өтіп жатырған жағдайы бар. Бір данышпан: «Өмір бар жерде балада бар, бала бар жерде ұстазда болады», деген екен. Бүгінгі таңда мектебіміздің ұстаздар ұжымы өзінің білімін, күш-жігерін, саналы ойын шәкірттеріне арнап, соларға үлгілі тәлім-тәрбие беріп келеді. Тәуелсіз еліміздің ертеңгісі бүгінгі ұстаздың қолында.Менде өз өлкемнің тарихы мен мектебімнің тарихы келесі ұрпаққа жетсе екен деп ойлаймын.

 

Комментарии