Шығармашылық бұрышы

Шығармашылық бұрышы
Текеева Жанша Тажибаевна, Тіл мәртебесі


Тіл мәртебесі

Мақала авторы: Текеева Жанша Тажибаевна
Жұмыс орны: Атырау қаласындағы химия-биология бағыттағы Назарбаев Зияткерлік мектебі
Лауазымы: қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі
Жариялану мерзімі: 08.04.2016


                                      «Таза,терең,өткір, күшті, кең тілім»                 

                                                                                       Мағжан  Жұмабаев

Тіл –бізге өткен дәуірлерден қалған асыл мұра.Ол атамыздың ақылы  мен анамыздың  ақ сүтінен жаралған.«Қазақтың өз тілі- қазақ үшін алтын бесік» ,-деген екен қазақтың майталман жазушысы Шерхан Мұртаза. Ес білмес ескі дәуірлерден қалған осынау асыл дүниені көздің қарашығындай сақтап, қадірлеп ,оның бар маржан, жақұтын шашып алмай кейінгіге жеткізу үшін қаншама тер төгілді десеңші ! Қазақ бар байлығын тілі мен дінінен, жері мен дәстүрінен тапқандықтан қадір тұтады, қастерлейді, үкілеп ұрпағына аманаттайды, болшағына болжам жасайды. Тіл үшін бар санасын, ғұмырын сарп етіп, шыбын жанын шүберекке түйіп, тұтастығын сақтап қалуға тырысып бағады. Тіл тұнығын лайламай ішуге, тәттісін зәмзәм суындай тамсана ішіп мейірін қандыруға тырысады.,күреседі,жеңеді.

Тіл табиғатын тамсана  аралап, оның  ішінен    кәусар бұлақтың зәмзәм суын татып ішіп,дәмдісін артқыға қалдыруға тырысып жүрген қазақтың біртуар ақыны Мұхтар Шаханов өз өлеңінде :

Әр адамда өз анасынан басқа,

Жебеп жүрер ,демеп жүрер арқада

Болу керек құдіретті төрт ана :

Туған жері-түп қазығы, айбыны,

Туған тілі-сатылмайтын байлығы,

Туған дәстүр салт-санасы-тірегі,

Және туған тарихы,еске алуға қаншама.

Ақын әр адамда өз анасынан басқа құдіретті төрт анасы болу керектігін,оның бірі- туған тілі сатылмайтын байлығы екенін көрсетеді.Бұл төртеуін ажырамас бірлікте қарап,оларды халықтың нағыз бақ жұлдызына теңеді.Осындай тағдыры бар қазақ халқының тілі  түрлі соқпақтардан өтіп,тіл мәртебесін көкке көтеріп, көк байрақтай қазақ аспанында қалықтатып,  көктен нұрын шашар сәулелі шұғылаға теңеп, ұрпағына аманаттауда.

Тіл – қасиетті де, құдіретті. Құдіреттілігі сонда , өз тілімді өзімнің  анама балап, бойыма  ана сүтімен дарыған асыл да қасиетті  рухани байлық, баға жетпес құндылыққа теңеп жататынымыз да содан болар.

Біздің    ана тіліміз — қазақ тілі.Ұлан байтақ жеріміз,  тәуелсіз еліміз, ана тіліміз бар. Кешегі күнде тіл тәуелсіздігін ту етіп көтерген Әлихан, Ахмет, Міржақып, Мағжан, Мұхтарлар қазақ тілінің тағдыры үшін  күресті, қырқысты, таласты. Бүгінгіге  Мағжан сөзімен айтсақ, «алтын күннен бағасыз  бір белгі боп, нұрлы жұлдыз, бабам тілі»    артқыға, ұрпаққа мұра болып қалдырылды.

Шүкір, тіліміз бүгінде өз Заңын қабылдап, мәртебе алды.Жыл сайын дәстүрлі тілдер мерекесін атап,тілімізді тағы бір нығайтып, нұрландырып, тағы бір белестерге көтеріп салып  отырамыз.

Мәртебе  алған  мәрт тілдің бүгінгі шыққан жетістігіне қуана да шаттана да қарайсың. Қазақтың сары сайын даласындай қазақ тілі емін –еркін  сайран құрып,  кеңдігі мен пәктігінің , мөлдірлігі  мен шынайылығының арқасында көкірек кеудеге нұрын  құйып, сәулесін шашса,мәңгі өлмейтіндей асыл мұра болары хақ.

« Кейде қазақ болып туғаның үшін және әлемдегі ең бай, ең сұлу тілде сөйлегенің үшін өзіңді бақытты сезінесің» ,-дейді белгілі жазушы Қабдеш Жұмаділов.Жазушы айтқандай, біз — бақытты халықтың ұрпағымыз.Тіліміз бен дініміздің, тарихымыз бен мәдениетіміздің өркендеп өсуіне жол ашқан,болашағымызға нық сеніммен қарайтын тәуелсіз елміз.

Қазақ тілі -өзінің кең даласындай пейілі кең, жайдары да, жалпақ тіл.Оның лебінен даланың қоңыр желі аңқылдап еркін есіп тұрады.Жалпы халықтық қасиеті күшті  жатық та, түсінікті қазақ тілінің биязы мақамы –домбыраның күмбір қаққан  сазындай естіледі.Осындай құдіретті күшті анам тілім- қазақ тілін мәңгі бақи қадірлеп, ұрпақ  санасына ұялата алуда талмай еңбек ете беретініме кәміл сенім білдіремін.

Анам тілім- қазақ тілі халықтың оттан түспес өте дәулетті тайқазаны.Қайнауында қазақтың небір сырлы дүниелері бұрқылдап жатқан алтын тайқазаннан өзіңе керегін ғана алсаң болды. Туған ана тіл –қысың да да, жазыңда да тұнық, зәмзәм бұлақ.. Оның мөлдірі ешуақытта лайланбауға

тиіс. «Нұрлы тіл, сырлы тіл, жырлы тіл-қазақ тілін сақтағандарыңыз үшін бек зор рахмет!» — деген екен татар әдебиетінің классик  ақыны Хасан Туфан Ұлы Абайдың 125 жылдық мерей тойында  сөйлеген сөзінде.

Иә, қазақ — ата-бабасынан бері қарай өз тілінің қадір-қасиетін қанына сіңдірген алып ұлт. Әйтсе де, кейінгі буын,  кешегі тотаритарлық  жүйе тұсында тілдің  бұзылып, сөздің сыры көмескіленген тұсында, тіпті жойылып та кетер қауіп төнген тұста тіл тағдырымен қаншама ғұлама білгірлер, тілжанашырлары жанын ауырта күресті, таласты, әйтеуір тілін аман алып қалды.Сол кезде тілді шұбарлау, берекесіз бұрмалау кездесті.Соның сарқыншағы бүгінгіге жетіп қалып та жатыр.Қазіргі қазақ тілінде  сөйлеудің кейбіріне қынжыласың. Кейде күнделікті өмірден, ақпарат құралдарынан сүріншек сөйлемдерді, сөз бұзарлық сөйлемдерді естіп не окып қалғанда, құлағыңа түрпідей тиеді.Халықпен сөйлесетін осындай ақпарат құралдарында тілдің мәдениетін сақтау  қасиетті борыш.

Қорытындылай келе, сөз зергері, Қазақстанның Халық жазушысы Ғабит Мүсірепов: «Түрлі –түрлі байлық бар. Солардың таңдауын берсе, мен тіл байлығын таңдар едім. Өйткені, тіл байлығы-бәрінен де сенімді байлық» деген екен.Заманымыздың білгірі айтқан  осы сөзді әрбір қазақ жадында ұстаса екен деймін.

Текеева Жанша Тажибаевна

    Атырау қаласы химия-биология бағыттағы

Назарбаев Зияткерлік мектебінің

қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі

           

Комментарии