Bilim bery'din' negizderi
Jatabaeva Gy'lnaz Ziiadabekqyzy, Tilim menin' tiregim

Tilim menin' tiregim

Maqala avtory: Jatabaeva Gy'lnaz Ziiadabekqyzy
Jumys orny: "M.V. Lomonosov atyndag'y orta mektebi" KMM
Lay'azymy: Qazaq tili men a'debieti panderi mug'alimi
Portalg'a jariialany' merzimi: 06.03.2017


Saiys taqyryby: «Tilim menin' tiregim»

Synyp: 9,10 synyptar

O'tkizgen mug'alim: Jatabaeva Gy'lnaz Ziiadabekqyzy

Maqsaty: Oqy'shylardyn' memlekettik tilde so'iley' dag'dysyn damytyp,  jas urpaqty memlekettik tildi maqtan tuty'g'a, qasterley'ge ta'rbieley'.

Kerekti quraldar: proektor, slaid, ma'tinder, jumbaqtar, qaryndash, qag'azdar, «B», «J», «Q» a'ripteri, «Balmuzdaqtar» so'zi, kartoсhkalar.

Oiynnyn' barysy: «A'y'en» ku'iin dombyrada tyn'day'

Ju'rgizy'shi: Qaiyrly ku'n,qurmetti ustazdar men oqy'shylar! A'r adamnyn' azamattyq qasieti  men ma'denieti  o'z halqyn, o'z atamekenin qalai su'iy'imen , o'z ana tilin qalai bily'imen o'lshenbek.Ananyn' aq su'tine y'yzynan jaryg'an adam qashan da otanshyl, ultjandy bolmaq.A'rkimnin'  o'z tiline degen  qurmeti o'z anasyna , o'z ultyna , o'z Otanyna degen qurmet dep bily' kerek.

Jetik bilsen' tilin'di,

Bolarsyn' sonda bilimdi.

Qazaq tilin qurmette,

Talapqa sai bu'gingi,-

dei  kele sizderdi  9-10- synyp oqy'shylarynyn' arasynda o'tetin «Tilim -tiregim»  saiysyn tamashalay'g'ashaqyramyz. Endeshe, «Talaptyg'a nur jay'ar, talapsyzdar qur qalar» degen.Toptardy ortag'a shaqyramyz. (Saiysqa qatysy'shy toptar oryndaryna keledi ).

Qazylar ornyqtyrar a'dildikti ,

Kimderdin' jay'aptary ka'mil shyqty.

Bilim men tapqyrlyqtyn' saiysynda

Jen'iske jeter deimiz nag'yz myqty.

Saiysty bag'alaityn  a'dilqazylarmen tanystyraiyn

1.Jakebaeva Baqyt qazaq tili men a'debieti pa'ni mug'alimi

2.Turdybekova Jibek orys tili men a'debieti pa'ni mug'alimi

 

3.Adan Aigu'l ag'ylshyn tili pa'ni mug'alimi

Saiys 8  bo'limnen turady.

I bo'lim. «Komandalardy tanystyry'»

Oqy'shylar komandalarynyn' atyn, uranyn aitady.

II bo'lim.  «Suraq-jay'aptar» («B», «J», «Q» a'ripteri taqtada ily'li tur)

A'r topqa to'mendegi suraqtar qriylady. Oqy'shylardyn' jay'aptary berilgen a'ripterden bastaly'y kerek.

  • Qashan keldin'der?
  • Qandai esim unaidy?
  • Adamg'a ne kerek?
  • Da'riger ne emdeidi?
  • Murajaida ne bar?
  • Qai ko'shede turasyn?
  • Qai qala a'demi?
  • Dosyn'nyn' aty kim?
  • Bo'lmede ne bar?
  • Sport tu'rin ata?
  • Astanag'a qashan barasyn'?
  • U'i jany'arlaryn ata?
  • Uldar qandai bolady?
  • Antonim so'zderdi atan'dar?
  • Maqal-ma'teldi aityn'dar?

III bo'lim.  «Balmuzdaqtar» so'zinen birneshe so'zder jazyp jarysy'.

IV bo'lim.  «Sy'retshiler». Berilgen jumbaqtardy sheshy' arqyly sy'ret salyp shyg'y' ja'ne ol boiynsha a'n'gime qurastyryp, aity'.

1-topqa:

A) Tu'nde so'nimen,

Tan'erten' kelemin.(ku'n)

B) Aspan astynda,

Biik, u'lken jotalar (tay'lar)

V) Qysta kiimin sheshedi,

Ko'ktemde kiip alady( ag'ash)

2-topqa:

G) Jazda da, qysta da,

Jasyl tu'sti bolady(shyrsha)

D)Dala tolg'an a'demi,

SHashylg'an qyzyl monshaqtar (gu'lder)

E)Ainaldyryp kigen tony bar,

Kishkentai g'ana boiy bar( qoi)

3-topqa

J) Qasietti u'i jany'ar,

Ta'tti qymyz beredi (jylqy)

Z) Ko'shpendilerdin' u'ii (kiiz u'i)

I) Kezekti bir jany'ar

U'stinde eki tay'y bar(tu'ie)

orys tili men a'debieti pa'ni mug'alimi orys tili men a'debieti pa'ni mug'alimi

V bo'lim. «Ay'darmashylar» Berilgen ma'tindi oqyp shyg'yp, ay'dary'.

  • Top. Astanada Ba'iterek mony'menti 2003 jyly du'niege keldi. Ony metall konstry'ktsiiadan jasady.Mony'ment 3 bo'likten turady. En' to'mengi bo'liginde do'n'gelek zal, ishinde liftiler bar. Ortan'g'y bo'likte lift ju'redi. U'shinshi bo'likte shar bar. Onyn' diametri- 22 metr.
  • Top. Эifel munarasy 1889 jyly du'niege keldi. Ol – Parijdyn' belgisi. Ol 12 bo'likten turady. Munarany 6300 tonna temirden jasady. Bul munarany ko'ry'ge elder du'nieju'zinen keledi. Osy munarag'a uqsas, biraq kishkentai Эifel munarasy Astanada bar.

3- Top. Bostandyq staty'iasy 1886 jyly du'niege keldi. Ol Frantsiianyn' Amerikag'a syilyg'y. Ony frantsy'z injeneri Эifel jasady. 1776 jyly 4 shildede Amerika Angliiadan bostandyq aldy. Bostandyq staty'iasy – Amerikanyn' belgisi.

VI bo'lim.  «Qazaq esimderi». Qazaq esimderi o'te teren' mag'ynaly, a'demi bolyp keledi. To'mende berilgen so'zderdi ay'daryp, qandai esim ekenin taby'

1-top. Krasivaia kak ly'na-

Ly'сhik sveta-

Nadejda-

Jemсhy'g-

Zolotovolosaia-

By'd my'jestvennym-

Volnyi-

Granat-

2- top. Ly'nnaia dy'sha-

Torjestvo-

Y'treniaia zvezda-

Krasivaia-

Jemсhy'g-

My'jestvennaia dy'sha-

Spravedlivyi-

Glaza kak y' verbliy'da-

3-top. SHelk-

Lastoсhka-

Ly'nnyi svet-

CHernobrovaia-

Liy'bov-

Grajdanin-

Velikody'shnyi-

Ly'сhezarnyi povelitel-

VII bo'lim. «Durys pa, Burys pa? ».Toptar suraqtarg'a jarysyp jay'ap beredi.

  • Ba'ige – qazaqtyn' ulttyq oiyny
  • Beshbaramaq frantsy'zdardyn' ulttyq tag'amy
  • Nay'yryz – SHyg'ys qazaqtarydyn' meiramy
  • Haсhapy'ri – qazaqtyn' ulttyq tag'amy
  • Ilia My'romets – qazaqtyn' batyry
  • Maslenitsa meiramynda orystar bay'yrsaq pisiredi.
  • Qymyzdy siyr su'tinen jasaidy
  • Nay'yryz ku'z aiynda bastalady
  • Mektepte biz bilim alamyz
  • A'libek Dinishev – Italiia A'nshisi
  • Semei jeri -Abai, SHa'ka'rim, Muhtardyn' Otany
  • Qazaqstannyn' astanasy – Almaty

 VIII bo'lim. «A'ndi aityp ko'reik»

(A'ndi my'zykasyna salyp aity')

1-top. Jel ten'izden soqty,

Jel ten'izden soqty.

Sen mag'an aittyn',

Sen mag'an aittyn'.

Endi kelmeimin,

Endi kelmeimin.

«Veter s moria dy'l»

2-top. Men o'zin'men birge shaqyr,

Qatal qara ty'nmen kelem.

Men senin' son'yn'nan baram,

Jolda qiyndyq kezdesse de.

«Pozovi menia s soboi»

3-top. Men degen sen, sen degen men,

Endi bizge eshkimnin' keregi joq.

Qazir o'zimde bardyn' ba'rin,

Men tek jalg'yz sag'an berem

«IA – эto ty, ty – эto ia»

Ju'rgizy'shi:   Saiysymyz da o'z ma'resine jetti..

Saiysymyzdy qorytyndylay' u'shin a'dilqazylarg'a so'z beriledi.

Ju'rgizy'shi:  Til-bailyg'ymyz,tarihymyz,ma'denietimiz.Til-bizdin' ulttyq namysymyz,arymyz,qorytyp aitsaq,barymyz.Til mereii-el mereii.Ana tilimizdin' mereii u'stem bola bersin! Qazaq tilin a'lemge tanytar bolashaq urpaq sender
bolatyn'daryn'a senimdimiz. Osymen saiysymyz aiaqtaldy.
Say'-sa'lemet bolyn'yzdar.

 

  • Top. Astanada Ba'iterek mony'menti 2003 jyly du'niege keldi. Ony metall konstry'ktsiiadan jasady.Mony'ment 3 bo'likten turady. En' to'mengi bo'liginde do'n'gelek zal, ishinde liftiler bar. Ortan'g'y bo'likte lift ju'redi. U'shinshi bo'likte shar bar. Onyn' diametri- 22 metr.

 

  • Top. Эifel munarasy 1889 jyly du'niege keldi. Ol – Parijdyn' belgisi. Ol 12 bo'likten turady. Munarany 6300 tonna temirden jasady. Bul munarany ko'ry'ge elder du'nieju'zinen keledi. Osy munarag'a uqsas, biraq kishkentai Эifel munarasy Astanada bar.

 

 

3- Top. Bostandyq staty'iasy 1886 jyly du'niege keldi. Ol Frantsiianyn' Amerikag'a syilyg'y. Ony frantsy'z injeneri Эifel jasady. 1776 jyly 4 shildede Amerika Angliiadan bostandyq aldy. Bostandyq staty'iasy – Amerikanyn' belgisi.