Білім берудің негіздері

Білім берудің негіздері
Кыдырбаева Ботагоз Женисовна, ЗЕРТТЕУ МЕН ЖОБАЛАУ ТЕХНОЛОГИЯСЫН ПАЙДАЛАНУ ТИІМДІЛІГІ


ЗЕРТТЕУ МЕН ЖОБАЛАУ ТЕХНОЛОГИЯСЫН ПАЙДАЛАНУ ТИІМДІЛІГІ

Мақала авторы: Кыдырбаева Ботагоз Женисовна
Жұмыс орны: № 6 Хромтау гимназиясы
Лауазымы: физика және информатика пәндерінің мұғалімі
Жариялану мерзімі: 28.10.2016


Қазіргі кезде «педагогикалық технология» деп- практикада іске асырылатын педагогикалық жүйенің жобасын айтады. Қазір дүние жүзінде оқытудың тиімді жолдарымен жаңа әдіс – тәсілдерін іздестіру жүріп жатыр. Солардың бірі – зерттеу мен жобалау технологиясын кез келген пәнге оңай қолдануға болатындығынан және бұл технологияны қолданғанда мемлекеттік стандарт талаптары ғана шешіліп қоймай, деңгейлік оқыту проблемасы да толықтай шешілетіндігінен – бұл технологияны оқу процесінде қолдану қажеттілігі айқындалады.

Оқытудың дәстүрлі және тұлғалық-бағытталған жүйелерін пайдалану барысында оқушылардың жалпы ойларын бір жүйеге келтіру, жақсы психологиялық жағдай жасау, ойлау қабілеттерін дамыту және өз бетінше білімдерін бір жүйеге келтіру мақсатында зерттеу мен жобалау әдістерін қолдануға болады.

Бұл технологияны мұғалімдерді қызықтыратыны – оқушылардың әр саладан алған білімдерін үлкен мәселені шешуге мүмкіндік береді және  алынып отырған идеялары теориялық және практикалық тұрғыда шешіледі. Осы аталмыш жұмыс белгіленген нәтижеге жетіп, қорытынды шығаруға бағытталған. Қорытындыға жету барысында оқушылар ойланып, мәселені шешу барысында алған білімдеріне сүйене отырып ізденеді.  Кез келген уақыт мерзімінде оқушылардың жекеше, жұптық, топтық жұмыс істеу іскерліктерін әрқашан жобалау тәсілі бойынша іске асыруға болады. Сонымен қатар оқушылардың интеллектуалдық, шығармашылық және коммуникатівтік істерін дамыта алады. Жоба – бұл нәтижелі қызмет. Оқушылар жобалау қызметін атқара отырып, нақты нәтиже алады және оны көпшілікке ұсынады.
Жобаны орындау мақсаты- қарым – қатынас, сөйлеу барысында оқушылардың белсенділігін арттыру, өз бетімен атқаратын жұмысын жете білу, жоғарылату болып табылады. Жобамен жұмыс істегенде, оқушылар ақпарат жинайды, әр түрлі ғылыми, бұқаралық жазбаларды қолданады. Комьпютермен ғаламторда жұмыс істеуге, ақпарат іздеуге үйренеді. Жобаны қорғау барысында оқушылар өздері дайындаған коллаждарды, бейне фильмдерді, әр түрлі кестелерді пайдаланады. Бара – бара ғаламторда өз сайттарын ашып, жобаларын көпшілікке ұсынуға болады.

Жобаны орындауда оқушыларға талап қойылады: өз ынтасымен, ықласымен,өз бетімен, шығармашылық сезіммен мәселені шешу. Ал оның жобалық қызметі өнімді жұмыс болып табылады.

Жобаның бірнеше түрлері бар: зерттеушілік, шығармашылық, ақпараттық , практикалық.

 Зерттеу жобалары жобаның мұқият ойластырылған құрылымын, мақсатын, өзектілігін, әдістерді, экспермиент және тәжірибе жұмыстарын, мәліметтерді өңдеу әдістерін талап етеді.

Шығармашылық жобаның мұқият ойластырылған құрылымы болмайды. ол жұмыс барысында белгіленіп, дамытылады. Бірақ нәтижесі (өнім –  бейнефильм, сахналау, бейнелеу өнері шығармасы, сәндік – қолданбалы өнер) туралы келісуге болады.

Ақпараттық жоба қандай да бір объекті туралы ақпарат жинап, оны көпшілік алдында талдау, қорытындылау. Жобаның құрылымы: мақсаты, көкейтестілігі, ақпараттарды алу және өңдеу әдістері, нәтиже, презентация( БАҚ –на мақала беру, Бүкілдүниежүзілік өрнекке ақпарат беру).

Кешендігі бойынша жобалар моножоба және пәнаралық жоба деп. бөлінеді.

Моножобалар бір оқу пәні аясында жасалады.

Пәнаралық – сабақтан тыс уақытта әртүрлі салалардағы мамандардың басшылығымен орындалады.

Ұзақтылығы жағынан да жобалар әртүрлі болуы мүмкін: қысқа мерзімді     ( бір, екі сабақ), орташа( жұмадан айға дейін), ұзақ мерзімді ( айдан бірнеше айға дейін). Қатысушы саны да әртүрлі болуы мүмкін: жекелей, топпен, жұппен.

Зерттеу мен жобалау технологиясы бойынша оқушылар жұмыстардың бірнеше түрлерін орындайды. Мысалы: доқлад, реферат дайындап, баяндау; әртүрлі шығармашылық жұмыстарды дайындау; пән бойынша апталықтың бағдарламасын жасау, мерейтойлардың ашуларын дайындау                                      ( ұйымдастырылған жоба); шағын қойылымдар, концерттер дайындау ( проект – инсценировка); жобалар бойынша жасаған моделдерін пайдаланып көрме ұйымдастыру ( проект – выставка); жоба бойынша видеофильм түсіру
( проект – видеофильм); компьютерді қолданып, видеоклип, слайд, музыкамен сүйемелдеу ( проект – мультимедийный).

Жобалау әдісін қолданғанда мұғалім төмендегі берілген жұмыс түрлеріне назар аудару керек:

  1. Мақсат қою. Мұғалім тараудың, тақырыптың көлемінде оқу процесінің шағын мақсаттарын анықтайды. Бұл бөлімнің орындалу нәтижесі – оқу тақырыбының шағын мақсаттарын құру болып табылады.
    2. Болжау. Оқушылар білімін болжау дегеніміз – деңгейлік оқытуға бағытталып құрылған өзіндік жұмыс. Әрбір шағын мақсатқа сәйкес болжау жұмысы болады және ол шағын мақсаттың орындалуын анықтайды.
    3. Оқушылардың сабақтан тыс өз бетімен орындайтын жұмыстары. Деңгейлік мөлшерде сараланып жазылған тапсырмалар жиынтығы. Мұнда оқушыға оқудың міндетті деңгейін (стандарт), жоғары (4 және 5) деңгейін орындауға жеткілікті мөлшерде тапсырмалар беріледі.
    4. Логикалық құрылым. Шағын мақсаттың мазмұны мен саны оқушылардың даму аймағын және уақыт бойынша әр аймақтың ұзақтығын анықтайды. Әр аймақ өздік жұмысты (болжау) орындаумен аяқталады.
    5. Түзету. Мұнда негізгі үш жағдайды басшылыққа алу керек: қарастырылып отырған сұрақтағы мүмкін болатын қиындықтар, оқушылардың көп жіберетін қателіктері, оқушыны оқу стандарты талабының деңгейіне көтерудің педагогикаға тән шараларының жүйесі.

Мұғалімнің де оқушының да өз қызметі бар. Қызметтер толық орындалмаса, жоба өз нәтижесіне жетпейді.

Зерттеушілер оқушы мен мұғалімнің  іс — әрекетінің төмендегідей

жүйесі мен құрылымын ұсынады.

1.1. Тақырып таңдау, оқушыға ұсыну. Тақырыпты талқылауға қатысу. Талқылайды, тақырып бойынша бір шешімге келеді.
1.2.Жоба тақырыбын тақырыпшаларға бөлу. Алдын-ала тақырыпшаларға бөлу, оқушыларға ұсыну. Оқушылармен бірге жоба тақырыпшаларын талқылауға қатысу. Әр оқушы өзіне тақырыпша таңдайды немесе басқа түрін ұсынады. Тақырыпшаны талқылайды.

1.3.Шығармашылық топ қалыптастыру. Нақты тақырыпшалар таңдап алған қызметі бар оқушылардың біріге жұмыс істеуін ұйымдастыру. Оқушылар өз рөлдерін анықтап алады, топқа бөлініп, шағын команда құрады.
1.4.Зерттеу жұмысына байланысты материал дайындау: жауап беретін сұраққа тұжырымдама жасау, командаға тапсырма беру,керекті әдебиеттерді таңдау. Жоба көлемді болса, алдын ала тапсырма даярлау. Іздену жұмысына сұрақтар және әдебиеттер дайындау. Тапсырмалар дайындауға қатысады. Сұрақтарға жауап  ізденуге кіріседі.

1.5.Жоба қызметінің қорытындысын анықтау. Талқыға қатысады. Топтағы оқушылар зерттеу жұмысының қорытындысы туралыталқыға салады. Қалай көрсетуге мүмкіндігін ойластырады.

2 Жобаны даярлау, талдап жазу. Консультация береді, жұмысты үйлестіреді. Ізденіс қызметін атқаратын оқушылар орындайды.
3Нәтижені хаттау, көркемдеу. Консультация береді, жұмысты үйлестіреді. Оқушылар топ бойынша басқа топтардың қатысуымен нәтижені хаттайды,көркемдейді,қабылданған ережеге сәйкес жұмыс орындайды.
4 Презентация. Эксперементтерді ұйымдастырады.

Мысалы: эксперт ретінде жоғары сынып оқушылардың ата-ана, мұғалімдерді шақырады. Өз жұмыстарының нәтижесі туралы баяндама жасайды.
5 Рефлексия Оқушылардың қызметі арқылы өз қызметіне баға береді. Өзгелердің бағасын есепке ала отырып, жұмыс жасалады.

Аталған технология оқу материалдарын жеделдетіп меңгеруге және оқытудың сапасын арттыруға игі әсерін тигізеді.

Қорыта келе  назарларыңызға жобалау әдісімен информатика пәні бойынша құрастырылған  жоба  үлгілерін  ұсынамын.

Ақпараттық жоба

Жоба тақырыбы:

Бухгалтірлік ақпарат және оның тұтынушылары

Мақсаты: Бухгалтерлік есептің басқару жүйесінде алатын орны зерттеу
Нәтиже: презентация құру

Тақырыбы: «Мекеме кадрлар туралы автоматтандырылған мәлімет қорын құру»

 

Тақырыбы: «Техникалық қауіпсіздік

ережесін сақтай отырып, интернетті

балаларға қалай қауіпсіз етіп

жасауға болады»

 

        Шығармашылық жоба                                         Практикалық жоба

 

Зерттеу жоба

Тақырыбы: Жасанды нейронды желі

Моножоба         Тақырыбы: «Қазіргі заманның кереметі»
Мақсаты: оқушылардың шығармашылық қабілетін арттыру; өз бетімен ақпарат  іздеуге, талдауға үйрету; қажетті заттардың пайдасы мен зияның түсінуге тәрбиелеу.
Жұмыс барысы:
Оқушыларды үш топқа болу.
І топтың тақырыбы: «Компьютер шығаратын компаниялар»
І топтың жоспары:
Компьтерлер туралы шағын мәлімет
Компьютер шығаратын компаниялар.
Компьютердің қажеттілігі.
ІІ топтың тақырыбы: «Ғаламтор».
ІІ топтың жоспары: 
Ғаламтордың қызметі.
Ғаламтордың пайдасы.
Ғаламтордың зияны,
Қорытынды.

ІІІ топтың тақырыбы «Электрондық пошта.»
ІІІ топтың жоспары:
Электрондық поштаның қызметі.
Оның пайдасы
Оның зияны.
Қолдану ережелері
Жобаларды бағалау, қателерін түсіндіру, жетістіктерін айту.

Қолданылған әдебиет:

  1. Дьюи Дж. «Школа и общество» (1925) – цит. по «Педагогическая лоция. 2003/04 учебный год. Метод проектов в школе» / Спец. прилож. К журналу «Лицейское и гимназическое образование», вып. 4, 2003 – с.
  2. Е.Г. Сатарова «Метод проектов в трудовой школе» (1926) – цит. по «Педагогическая лоция. 2003/04 учебный год. Метод проектов в школе» / Спец. прилож. к журналу «Лицейское и гимназическое образование», вып. четвертый, 2003 – с. 12.
  3. Килпатрик У.Х. «Метод проектов. Применение целевой установки в педагогическом процессе» (1928) – цит. по «Педагогическая лоция. 2003/04 учебный год. Метод проектов в школе» / Спец. прилож. к журналу «Лицейское и гимназическое образование», вып. четвертый, 2003 – с. 6.
  4. Новые педагогические и информационные технологии в системе образования / под ред. Е.С. Полат – М.:2000.
  5. Пахомова Н.Ю. Проектное обучение – что это? Методист, №1, 2004 – с42

 

Комментарии